علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٥

مراد از نزول قرآن در ماه رمضان و نقد و بررسى اقوال مختلف درباره تدريجى يا دفعى بودن نزول آن

قَبْلُ قَدْ جاءَتْ رُسُلُ رَبِّنا بِالْحَقِّ « 1 » و آيه وَ ما كانَ هذَا الْقُرْآنُ أَنْ يُفْتَرى مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَ تَفْصِيلَ الْكِتابِ لا رَيْبَ فِيهِ مِنْ رَبِّ الْعالَمِينَ تا آنجا كه مىفرمايد : بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ « 2 » چه از اين آيات - و مخصوصا آيه شريفه سوره يونس - به خوبى استفاده مىشود كه مسأله تفصيل و جداسازى امرى است كه بعدها بر كتاب خدا عارض شده است و قبلا به اين صورت نبوده است .

پس كتاب به خودى خود چيزى است ، و تفصيلى كه عارض بر آن شده چيزى ديگر ، و كفارى كه كتاب را تكذيب كردند تكذيبشان مربوط به تفصيل كتاب است ، و ناشى از اين است كه فراموش كردند اين تفصيل به چه چيز برگشت مىكند و به زودى در قيامت مىفهمند و جز فهميدن چاره‌اى ندارند ، آن‌وقت پشيمان مىشوند درحالىكه پشيمانى سودى برايشان نداشته ، و راه گريزى هم ندارند . و اين آيه اشعارى هم به اين معنا دارد كه كتاب اصلى تأويل كتاب خواندنى - يعنى قرآن - است .

از آيه مورد بحث روشن‌تر اين آيه شريفه است : حم وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ * إِنَّا جَعَلْناهُ قُرْآناً عَرَبِيًّا لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَ إِنَّهُ فِي أُمِّ الْكِتابِ لَدَيْنا لَعَلِيٌّ حَكِيمٌ « 3 » چون اين آيه ظهور در اين معنا دارد كه قرآن قبلا در كتاب مبينى بوده كه خواندنى و عربى نبوده ، و بعدها خواندنى و عربى شده ، و لباس الفاظ آن‌هم به واژه عربيت پوشيده ، تا مردم آن را بفهمند و گرنه همين كتاب قبلا در ام

( 1 ) . سوره اعراف : 52 - 53 . ( 2 ) . سوره يونس : 39 - 37 . ( 3 ) . سوره زخرف : 1 - 4 .