علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٤

مراد از نزول قرآن در ماه رمضان و نقد و بررسى اقوال مختلف درباره تدريجى يا دفعى بودن نزول آن

كَماءٍ أَنْزَلْناهُ مِنَ السَّماءِ « 1 » و نيز به همين اعتبار فرموده : كِتابٌ أَنْزَلْناهُ إِلَيْكَ مُبارَكٌ لِيَدَّبَّرُوا آياتِهِ « 2 » .

دوم به اعتبار اين‌كه كتاب ما وراى آنچه ما با فهم عادى خود از آن مىفهميم ، كه معلوم است فهم عادى ما مستلزم آن است كه آياتش را جداجدا تدبر كنيم ، و خود هم جداجدا و به تدريج نازل شود ، حقيقت ديگرى دارد كه به لحاظ آن حقيقت امرى واحد و غير تدريجى است ، و نزولش به انزال - يك دفعه - است ، نه تنزيل ( نزول به تدريج ) .

و همين اعتبار دومى از آيات كريمه قرآن استفاده مىشود مانند آيه : كِتابٌ أُحْكِمَتْ آياتُهُ ثُمَّ فُصِّلَتْ مِنْ لَدُنْ حَكِيمٍ خَبِيرٍ « 3 » چون كلمه أُحْكِمَتْ از احكام است و احكام در مقابل تفصيل است ، و تفصيل عبارت است از اين‌كه كتاب را فصل‌فصل و قطعه‌قطعه كنند ، در نتيجه احكام به معناى آن است كه به نحوى باشد كه جزءجزء نداشته و اجزايش از يكديگر متمايز نباشد ، چون همه‌اش به يك معنا برمىگردد ، كه آن معنا جزء و فصل ندارد و آيه شريفه صريح است در اين‌كه اين تفصيل كه ما امروز در قرآن مشاهده مىكنيم تفصيلى است كه بعدها به قرآن داده شده ، و گرنه در آغاز محكم و بدون جزء و فصل بوده است .

از اين آيه روشن‌تر ، آيه وَ لَقَدْ جِئْناهُمْ بِكِتابٍ فَصَّلْناهُ عَلى عِلْمٍ هُدىً وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ * هَلْ يَنْظُرُونَ إِلَّا تَأْوِيلَهُ يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ

( 1 ) . سوره يونس : 24 . ( 2 ) . سوره : 29 . ( 3 ) . سوره هود : 1 .