علوم قرآن در تفسير الميزان و آثار علامه طباطبايى ( قده ) ( فارسى ) — الصفحة ١٧٢

مراد از نزول قرآن در ماه رمضان و نقد و بررسى اقوال مختلف درباره تدريجى يا دفعى بودن نزول آن

نَحْبَهُ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ وَ ما بَدَّلُوا تَبْدِيلًا « 1 » كه در اين سه آيه و امثال آن خطاب‌ها متوجه مخاطبينى است كه قبل از خطاب وجود داشته‌اند .

علاوه بر اين‌كه در قرآن كريم ناسخ و منسوخ هست و معنا ندارد كه ناسخ و منسوخ هردو در يك زمان نازل شوند .

بعضى از مفسرين پاسخ داده‌اند كه مراد از نزول قرآن در ماه رمضان نزول آن قسمتى از قرآن است كه در رمضان نازل شده است .

ولى اين جواب هم درست نيست ، زيرا مشهور در نزد مفسرين اين است كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله كه مبعوث به قرآن بوده در روز بيست و هفتم از ماه رجب مبعوث شده ، و بين رجب تا رمضان بيش از يك ماه فاصله است ، آن‌وقت چگونه ممكن است در اين مدت بعثت آن جناب از نزول قرآن خالى باشد .

از اين هم كه بگذريم آيه‌هاى اول سوره علق شهادت مىدهد كه اين سوره اولين سوره‌اى بوده كه نازل شده ، و در اولين روز بعثت نازل شده ، و همچنين سوره مدثر شهادت مىدهد كه در روزهاى اول دعوت نازل شده ، و به هرحال بسيار بعيد است كه اولين آيه نازل ، در ماه رمضان باشد . علاوه بر اين‌كه جمله مورد بحث كه مىفرمايد : شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ دلالت صريحى ندارد بر اين‌كه مراد از قرآن اولين قسمت نازل آن باشد ، پس حمل آيه بر اولين جزء نازل آن حملى است بدون دليل .

و نظير اين آيه در دلالت بر اين‌كه قرآن در يك زمان نازل شده آيه : وَ الْكِتابِ الْمُبِينِ إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ إِنَّا كُنَّا مُنْذِرِينَ « 2 » و آيه : إِنَّا أَنْزَلْناهُ فِي

( 1 ) . سوره احزاب : 23 . ( 2 ) . سوره دخان : 3 .