سيرى در سيره علمى و عملى علامه طباطبايى ( ره ) از نگاه فرزانگان ( فارسى ) — الصفحة ٦٦٦

بدون ورود در مباحث فلسفيّه ، روايات اصوليه قابل فهم نيست

تَعالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ ؛ « 1 » و سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يَصِفُونَ « 2 »

و به‌همين سبب است كه هرجا كه در قرآن كريم نام قهّاريّت خدا برده مىشود ؛ اوّلا خدا را به وحدت توصيف مىكند و سپس به قهّاريّت ، براى آن‌كه اين معنى را برساند كه وحدت او به‌طوريست كه براى هيچ كس مجال آن را نمىگذارد كه براى او وجود مماثلى بتواند فرض كند ؛ تا چه رسد به آن‌كه از دائرهء فرض ، خارج و در عالم وجود تحقّق گيرد . و به مرحلهء واقعيّت و ثبوت برسد :

در آيات زير توجه كنيد :

. . . أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ ، ما تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا أَسْماءً سَمَّيْتُمُوها أَنْتُمْ وَ آباؤُكُمْ . . . « 3 » « آيا صاحب اختياران و مدبران جداجدا بهترند ؛ يا اللّه كه او واحد و قهّار است ؟ شما غير از ذات اقدس او چيزى را نمىپرستيد مگر نام‌هايى را كه شما و پدرانتان برآنها گذارده‌ايد ! »

توصيف خداوند را به وحدت قاهره كه هر شريك مفروضى را مقهور مىكند ؛ براى هر معبودى غير از ذات اقدس او غير از اسم چيزى را باقى نمىگذارد .

أَمْ جَعَلُوا لِلَّهِ شُرَكاءَ خَلَقُوا كَخَلْقِهِ فَتَشابَهَ الْخَلْقُ عَلَيْهِمْ قُلِ اللَّهُ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ ، « 4 » ، « آيا براى خداوند شريكانى قرار دادند ؛ كه آن‌ها نيز مانند خلقت خدا خلق كنند ؛ و در اين صورت خلق برآن‌ها مشتبه گردد ؟ بگو خداوند خالق هرچيزيست ؛ و اوست واحد قهّار » .

( 1 ) سوره نمل ، آيه 63 . ( 2 ) سوره انعام ، آيه 100 . ( 3 ) سورهء يوسف ، آيات 40 و 41 . ( 4 ) سوره رعد ، آيه 16 .