سيرى در سيره علمى و عملى علامه طباطبايى ( ره ) از نگاه فرزانگان ( فارسى ) — الصفحة ٦٥٦
8 - طينت و سرشت
الضَّلالَةُ « 1 » يعنى همان‌گونه كه شما را آفريد و خلقت شما را آغاز كرد ، بر مىگرديد ، گروهى را هدايت كرده و جمعى هم گمراهى و ضلالت درباره‌شان به ثبوت رسيده است . از اين آيه نيز چنين نتيجه مىگيريم كه پايان كار انسان از حيث خوشبختى و بدبختى همان چيزى است كه در آغاز خلقتش بوده و ابتداى آفرينش ، گل بوده است ، پس اين گل و طينت همان سرشت سعادت و شقاوت است و پايان كار سعيد بهشت و آخر كار شقى دوزخ است پس بهشت و دوزخ آغاز كارند ، چون پايان كار نيز هستند . بنابراين صحيح است گفته شود كه آدميان سعيد و خوشبخت از طينت بهشت و اشخاص شقى و بدبخت از طينت آتش خلق شده‌اند .
و خداى تعالى مىگويد : « آگاه باشيد كه كتاب نيكان و نيكوكاران در عليين است و تو چه مىدانى كه عليين چيست ؟ كتابى است رقم زده شده و مقربان بر آن گواهند و متوجه باشيد كه كتاب بدكاران در سجين است و تو چه مىدانى كه سجين چيست ؟ كتابى است رقم زده شده ، پس بدا به حال دروغ‌پردازان و تكذيب پيشگان در آن روز » .
اين آيه نيز مشعر بر آن است كه عليين و سجين همان پايان كار نيكوكاران و بدكاران است كه دسته نخست در نعمت و خوشى و دسته دوم در رنج و عذاب خواهند بود .
بنابراين احاديث طينت هيچ‌گونه تضاد و اختلافى با آيات قرآن ندارند .
و اما ايراد دوم : خلاصه ايراد و بحث دوم آن است كه معنى اخبار طينت آن
( 1 ) سورهء اعراف ، آيهء 29 و 30 .