سيرى در سيره علمى و عملى علامه طباطبايى ( ره ) از نگاه فرزانگان ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٠
2 - مشيت و اراده
از جهت مقتضيات آنهاست كه تأثيرشان موقوف بر وجود شرايط و فقدان موانع است و اين‌گونه علم ممكن است در صورت فقد شرطى و يا وجود مانعى خلاف آنچه انتظار بروز و ظهورش بود ، پديدار گردد . و مراد از آيه يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ « 1 » يعنى خداوند آنچه را كه بخواهد محو يا اثبات مىكند ، همين معنى است .
2 - مشيت و اراده
2 - مشيت و اراده
مرحوم كلينى ( ره ) در اين فصل شش حديث نقل كرده و استاد هم در ذيل احاديث يك و دو و چهار تعليقه زده‌اند .
ترجمه حديث اوّل : على بن ابراهيم هاشمى گويد : شنيدم ابو الحسن موسى بن جعفر عليه السّلام مىفرمود : چيزى در جهان رخ نمىدهد مگر به مشيت خدا و اراده و تقدير و قضاى او .
راوى مىپرسد : معناى مشيت چيست ؟ امام عليه السّلام فرمود : آغاز كار و شروع آن را مشيت نامند . راوى مىگويد : معنى تقدير چيست ؟
امام عليه السّلام فرمود : اندازه‌گيرى هرچيز از جهت طول و عرض . راوى مىپرسد :
منظور از قضا چيست ؟ امام عليه السّلام فرمود : وقتى خداوند چيزى را قضا فرمود آن را نافذ و گذرا مىسازد ، پس اين است كه بازگشت از آن نيست « 2 » .
علّامه طباطبايى در ذيل اين حديث مىفرمايد : ترديدى نيست كه ما در
( 1 ) سورهء رعد ، آيهء 39 . ( 2 ) محمد بن يعقوب كلينى ، اصول كافى ، دار الكتب الاسلاميّه ، ج 1 ، كتاب التوحيد ، باب المشيئة و الاراده ، ص 150 ح 1 .