سيرى در سيره علمى و عملى علامه طباطبايى ( ره ) از نگاه فرزانگان ( فارسى ) — الصفحة ١٧١

* پرسش‌هاى كربن از علّامه دربارهء متصوّفه

حجّت زمان است كه عرفا روى آن تكيه دارند و در هيچ عصر و زمانى از يك ولى كامل كه آن‌ها گاهى از او تعبير به قطب مىكنند خالى نيست و براى آن ولى كامل كه انسانيت را به‌طور كامل دارد ، مقاماتى قائلند كه از افكار ما دور است « 1 » .

هم‌چنين از علّامه طباطبايى پرسيده بودند : متصوّفه عقيده دارند مقصود از « هو الاول و الاخر » در سوره حديد ، حضرت على عليه السّلام است و علّامه مجلسى در جلد هشتم بحار الانوار حديثى باچنين مضمونى نقل كرده است و اگر بخواهيم ادعاى صوفيان را رد كنيم ، گفته مرحوم مجلسى نيز مورد تكذيب قرار مىگيرد ، درحالىكه ضمايرى كه برگشتش به خداست در قرآن فراوان ديده مىشود ، از كجا بفهميم كه مرجع اين ضماير على عليه السّلام نباشد با اين‌كه سياق آيات نشان مىدهد كه مرجع اين ضماير خداوند متعال است ؟

علّامه طباطبايى در پاسخ آنان گفت :

آن‌چه در روايت وارد شده اين است كه حضرت على عليه السّلام « اول و آخر » است و در رواياتى هم آمده است كه معنى اوّل و آخر بودن على عليه السّلام اين است كه اوّل كسى است كه به رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلم ايمان آورد و آخرين كسى است كه از آن حضرت جدا شد و آن وقتى بود كه پيكر مطهر آن حضرت را در قبر شريف گذاشت و بيرون آمد و ظاهر سياق اوّل سوره حديد مىرساند كه مراد از اوّل ، كسى است كه وجودش مسبوق به عدم نباشد و از آخر ، اين است كه وجودش ملحوق به عدم نباشد و آن خداست عز و جل چنان‌كه مىفرمايد : وَ أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى ( نجم ، 42 ) . « 2 »

( 1 ) شهيد مرتضى مطهرى ، امامت و رهبرى ، ص 55 . ( 2 ) علّامه طباطبايى ، مجموعه مقالات ، ص 214 و 215 .