در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ٧٤

الفصل السّابع فى مساوقة الوجود للشّيئيّة

و هذه كلّها أوهام ، يكفي في بطلانها قضاء الفطرة بأنّ العدم بطلان لا شيئيّة له . ( 1 )

چكيده

ديدگاه‌هاى مطرح شده درباره نسبت ميان وجود و شيئيت ( - ثبوت )

1 - ديدگاه حكماء : مساوقت وجود با شيئيت است .

2 - ديدگاه بعضى متكلمان : ثبوت اعم از وجود است ، امّا خود اين متكلمان نيز به دو دسته منشعب شده‌اند :

الف - عده‌اى كه ميان وجود و عدم ، واسطه‌اى قائل نيستند .

ب - عده‌اى كه ميان وجود و عدم ، واسطه‌اى به نام « حال » قائل‌اند .

پرسش

1 . نسبت ميان وجود و شيئيت ( ثبوت ) را از ديدگاه حكما بيان فرماييد .

2 . نسبت ميان وجود ، شيئيت ( ثبوت ) را از ديدگاه معتزله بيان فرماييد .

3 . مدعاى كسانى را كه معتقدند ميان وجود و عدم ، واسطه است شرح و پاسخ دهيد .

( 1 ) - انگيزهء متكلمان در ابراز اين‌گونه عقايد ، حلّ پاره‌اى از مسائل نظرى بود . براى مثال ، يكى از انگيزه‌هاى قول به ثبوت معدومات ممكنه حلّ مسأله علم ازلى خداوند متعال است ، زيرا آن‌ها مىپنداشتند اگر ماهيات پيش از آن‌كه موجود شوند هيچ‌گونه ثبوت و تقررى نداشته باشند نمىتوانند متعلق علم خداوند متعال واقع شوند ، لذا گفته‌اند كه ماهيات پيش از آن‌كه موجود شوند از ازل ثابت بوده و علم خداوند به همين ماهيات ثابت ، تعلق گرفته است .