در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٨

الفصل الثّالث ( 1 ) في أنّ الواجب تعالى هو المبدأ المفيض لكلّ وجود و كمال وجوديّ

وابستگى به غير است و اين سلسله نهايتا به وجودى مىرسد كه ذاتا مستقل و غنى است يعنى واجب الوجود سبحانه .

واجب الوجود ، هستىبخش ساير موجودات است و همان‌گونه كه اصل هستى آن‌ها را مىآفريند ، تمام آثار قائم به آن‌ها را نيز افاضه مىكند ، زيرا علّتى كه وجود شيئى را ايجاب كرده به آثار آن وجود نيز قوام مىدهد ، پس خداوند به تنهايى مبدأ آفرينش ساير موجودات و مالك و مدبّر آن‌هاست و جز او پروردگارى نيست .

ثنوىها مىگويند كه خير و شرّ ، هردو در جهان تحقق دارد و چون باهم متضاد هستند نمىتوانند به مبدأ واحدى مستند باشند در نتيجه ، دو مبدأ وجود دارد : مبدأ خير و مبدأ شر .

افلاطون در پاسخ مىگويد : شرّ ، نيستى و عدم ، است و عدم نياز به علت و آفريننده ندارد ، بلكه علت عدم همان نبود هستى است .

پاسخ ارسطو به اشكال ثنويان اين است كه اشيا بر پنج قسم‌اند : آن‌چه خير محض است ، آن‌چه خيرش فراوان و شرّش اندك است ، چيزى كه خير و شرّش مساوى است ، چيزى كه شرّش فراوان و خيرش اندك است و آن‌چه شرّ محض است . فقط خير محض و آن‌چه خيرش فراوان است استناد ذاتى به علت دارد .

منابع بيشتر براى مطالعه

عدل الهى ، ص 157 .

اصول فلسفه و روش رئاليسم ، ج 5 ، ص 208 .

پرسش

1 - برهان اوّل توحيد خالقيّت را شرح دهيد .

2 - برهان دوّم توحيد خالقيّت را شرح دهيد .

3 - تفاوت برهان اوّل و برهان دوّم را بيان فرماييد .

4 - شبههء ثنويه را دربارهء توحيد در خالقيّت بيان فرموده و پاسخ افلاطون را به آن بنويسيد .

5 - سخن ارسطو دربارهء شرور را بيان فرماييد .

6 - آيا تنافى بين كلام ارسطو و افلاطون وجود دارد ؟ بيان فرماييد .