در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٠

الفصل الثّامن في ارتباط المتغيّر بالثّابت ( 1 )

چكيده

1 - حركت و تغيير بر دو قسمت است : ذاتى و عرضى .

2 - موجودى كه ذاتا متحرك است فقط هستىاش را از علت دريافت مىكند نه چيز ديگرى را .

3 - موجودى كه ذاتا متحرك است دو جنبه و حيثيت دارد : جهت ثبات و جهت تغيير .

4 - از ميان جهات ياد شده ، جهت ثبات ، جهت نفسى است و همين جهت ، مستند به علّت است .

5 - علتى كه متغير بالذات را مىآفريند درواقع امرى ثابت را آفريده و لذا خود نيز مىتواند ثابت باشد ، بلكه بايد ثابت باشد .

پرسش

1 - اگر عموميت قاعدهء « علت متحرك بايد خود متحرك باشد » پذيرفته شود با چه محذورى مواجه خواهيم شد ؟ توضيح فرماييد .

2 - فلاسفه ارتباط متغير با ثابت را چگونه تبيين مىكنند ؟

3 - حركت ذاتى و عرضى چيست ؟ توضيح دهيد .

- به علت است همان جهت ثابت هويّت آن است و لذا معلول در اين موارد در حقيقت ، ثابت است و مىتواند از علت ثابت صادر شود . حركت و زمان ، ج 1 ، ص 312 - 318 .