در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ٢٥٨
الفصل الحادي عشر في العلّة الجسمانيّة
دارند ، لذا صور نوعيه و قواى آنها به بخشها و قسمتهايى انحلال مىيابد كه هركدام بين دو عدم واقع شده و از جهت ذات و اثر محدود مىباشند .
2 - علتهاى جسمانى فقط در صورتى مىتوانند تأثير و عمل كنند كه بين آنها و ماده ، وضع و موقعيت خاصى برقرار باشد ، حكما در تعليل اين مطلب آوردهاند : علل جسمانى چون در وجود خويش نيازمند به ماده هستند در ايجادكردن نيز محتاج به آن مىباشند و اين نياز به ماده در ايجادكردن به اين صورت است كه بايد آنها توسط ماده ، وضع و موقعيت خاصى با معلول پيدا كنند و به همين دليل است كه نزديكى و دورى و موقعيتهاى خاص ، در تأثيركردن علل جسمانى مدخليت دارد .
پرسش
1 - متناهى بودن آثار علتهاى جسمانى از جهت تعداد مدت و شدت را تبيين كنيد .
2 - چرا آثار علتهاى جسمانى متناهى است ؟
3 - چرا تأثير علتهاى جسمانى مشروط به برقرارى وضع خاص است ؟