در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ١٩٤

الفصل السادس ( 1 ) في تلازم المادّة و الصّورة

چكيده

مادّه و هيولاى اولى هميشه ملازم با صورت است ، زيرا :

اوّلا : مادّهء اولى قوّهء محض است و هيچ فعليّتى از خود ندارد و امرى مبهم و بدون تحصّل و تعيّن است و گرنه از قبول و پذيرش تحصل و تعيّن ابا و امتناع دارد ؛

ثانيا : وجود ، مساوق با فعليت است .

لذا ماده براى موجود شدن در خارج نيازمند به جوهر ديگرى است كه ذاتا بالفعل بوده و با انضمام آن با ماده به او فعليّت و تحصل مىدهد ، و اين جوهر همان صورت است . پس ماده هميشه در وجود خارجى خود ملازم با صورت است .

صورت نيز هميشه در وجود و تحقق خود ملازم با ماده است ، زيرا :

تمام اشيا و اجسام اطراف ما قابليت و امكان تغيير و تبديل به اشياى ديگر را دارند و شيئى كه امكان تبديل شدن به شىء ديگر در آن باشد بدون ماده نخواهد بود ( در فصل چهارم اين مطلب تبيين شده است ) .

منابع بيشتر براى مطالعه

- شرح مختصر شرح منظومه ، ج 2 ، ص 207 .

- نهاية الحكمة ، فصل ششم از مرحله ششم .

پرسش

1 . چه دليلى بر ملازمت و عدم انفكاك مادّه از صورت مىتوان اقامه كرد ؟ توضيح دهيد .

2 . چرا صورت جسمى منفك از مادّه نمىباشد ؟ توضيح دهيد .