در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ١٨٨

تتمّة

1 - جسم از آن جهت كه جسم است امرى بالفعل است ؛

2 - هرجسمى قابليت پذيرش صورت‌هاى نوعيه و اعراض گوناگون را دارد و لذا امرى بالقوه است ؛

3 - حيثيت فعل حيثيت وجدان است ؛

4 - حيثيت قوه حيثيت فقدان است ؛

5 - وجدان يا فقدان دو حيثيت مقابل‌اند و يكى نيستند ، لذا حيثيت فعل با قوه در خارج دو حيثيت جداگانه‌اند . پس هرجسمى مركب از دو امر عينى متباين است و چون وجود جوهرى مركب از دو عرض يا يك عرض و يك جوهر محال است ، لذا داراى دو جزء جوهرى كه يكى حيثيت فعليت ( - صورت ) و ديگرى حيثيت قوه ( - ماده ) است ، مىباشد . صورت و حيثيت قوه همان ماده است .

منابع بيشتر براى مطالعه

شرح مختصر شرح منظومه ، ج 2 ، ص 190 .

آموزش فلسفه ، ج 2 ، ص 172 .

نهاية الحكمة ، ص 99 .

مبدأ و معاد ملا صدرا ، ص 265 .

پرسش

1 . رأى حكماى مشاء را براى اثبات مادهء اولى و صورت جسميه شرح دهيد .

2 . دو اصطلاح مادهء اولى و مادهء ثانيّه را تعريف كنيد .