در سايه سار حكمت ، شرح و توضيح بدايه الحكمه ( فارسى ) — الصفحة ١٨٠
الفصل الثّاني في أقسام الجوهر
چكيده
- حكما جوهر را پنج نوع دانسته‌اند : عقل ، نفس ، ماده ، صورت و جسم .
- عقل ، جوهرى است كه ذاتا و فعلا مجرد از ماده است .
- نفس ، جوهرى است كه ذاتا مجرد از ماده است ، امّا در مقام فعل نه .
- ماده ، جوهرى است حامل قوهء مبهم و بدون فعليت .
- صورت ، جوهرى است كه فعليت هرموجود جسمانى را افاده مىكند .
- جسم ، جوهرى است كه در سه جهت ( طول ، عرض و عمق ) امتداد دارد .
- صورت جسمى و نفس هيچ‌كدام حقيقتا نوع جوهر نيستند ( تحت مقوله جوهر نيستند ) زيرا هردو صورت‌اند و صورت همان فصل است و فصل ، ماهيت بسيط است و مركب از جنس و فصل نيست .
پرسش
1 . تقسيمات جوهر را بيان نموده و تعريف كنيد .
2 . آيا صورت و نفس از مقولهء جوهرند ، چرا ؟