رساله توضيح المسائل آية الله بروجردى با حواشى امام خمينى ( موسوعة الإمام الخميني 30 ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٧

مواردى كه انسان مىتواند معامله را به‌هم بزند

مىتواند معامله را به‌هم بزند ولى اگر جنسى را كه خريده مثل بعضى از ميوه‌ها باشد كه اگر يك روز بماند ضايع مىشود ، چنانچه تا شب پول آن را ندهد و شرط نكرده باشد كه دادن پول را تأخير بيندازد ، فروشنده مىتواند معامله را به‌هم بزند ( خيار تأخير ) .

دهم : حيوانى را خريده باشد كه تا سه روز مىتواند معامله را به‌هم بزند و اگر در عوض حيوانى كه خريده ، حيوان ديگرى داده باشد ، فروشنده هم تا سه روز مىتواند معامله را به‌هم بزند « 1 » ( خيار حيوان ) .

يازدهم : فروشنده نتواند جنسى را كه فروخته تحويل دهد ، مثلًا اسبى را كه فروخته فرار نمايد كه در اين صورت مشترى مىتواند معامله را به‌هم بزند ( خيار تعذر تسليم ) .

و احكام اينها در مسائل آينده گفته خواهد شد .

مسأله 2133 - اگر خريدار قيمت جنس را نداند ، يا در موقع معامله غفلت كند و جنس را گران‌تر از قيمت معمولى آن بخرد ، چنانچه به قدرى گران خريده كه مردم به آن اهميت مىدهند « 2 » ، مىتواند معامله را به‌هم بزند و نيز اگر فروشنده قيمت جنس را نداند ، يا موقع معامله غفلت كند و جنس را ارزان‌تر از قيمت آن بفروشد در صورتى كه مردم به مقدارى كه ارزان فروخته اهميت بدهند ، مىتواند معامله را به‌هم بزند .

مسأله 2134 - در معاملهء بيع شرط ، كه مثلًا خانهء هزار تومانى را به دويست تومان مىفروشند و قرار مىگذارند كه اگر فروشنده سر مدت پول را بدهد بتواند معامله را به‌هم بزند ، در صورتى كه خريدار و فروشنده قصد خريد و فروش داشته باشند معامله صحيح است .

مسأله 2135 - در معاملهء بيع شرط اگرچه فروشنده اطمينان داشته باشد كه هرگاه سر

( 1 ) - ظاهراً فروشنده نتواند به‌هم بزند . ( 2 ) - ميزان آن است كه مردم او را مغبون بدانند و در كمى و زيادى آن مسامحه نكنند .