روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٦

2 - مناسبت از ديدگاه علّامه

برداشته و حالت متكلّم را روشن مىسازد و اين طبعا بر عكس چگونگى ترتيب سوره‌هاست كه علّامه آن را در بعضى سوره‌ها متوقّف بر كلام پيامبر ( ص ) و در بعضى ديگر مبتنى بر اجتهاد صحابه مىداند ؛ چنان كه قبلا گذشت .

در بيان آيه : « أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ خَرَجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ هُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْياهُمْ . . . » علّامه مىگويد : اين آيه با آيات جهاد ( 244 - 252 / سورهء بقره ) كه بعدا مىآيد خالى از مناسبت نيست زيرا جهاد ، ملّت مرده را زنده مىسازد . « 32 »

همچنين هنگامى كه بين آيات مسائلى از قبيل عطف يا تفريع يا تعليل وجود داشت يا بعضى آيات به منزله تمهيد و آماده‌سازى براى آيات بعدى باشد علّامه به اين مطلب اشاره نموده و چگونگى اين ارتباط را بيان مىكند . از جمله اين موارد در تفسير آيهء :

« إِنَّ اللَّهَ يُدافِعُ عَنِ الَّذِينَ آمَنُوا إِنَّ اللَّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ خَوَّانٍ كَفُورٍ » مىگويد :

در اين آيه براى آيهء بعد كه اجازهء جهاد مىدهد زمينه‌سازى شده است .

در آيهء بعد مىفرمايد : « أُذِنَ لِلَّذِينَ يُقاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَ إِنَّ اللَّهَ عَلى نَصْرِهِمْ لَقَدِيرٌ » اين زمينه‌سازى عبارتست از اينكه خداوند سبحان از كسانى كه ايمان آوردند دفاع مىكند و شرّ مشركين را از ايشان دفع مىنمايد چرا كه خداوند مؤمنين را دوست داشته و مشركين را دشمن دارد . زيرا مشركين خيانت كرده و كفر ورزيدند . پس اگر مؤمنين را دوست مىدارد به جهت امانت‌دارى و شكرگزارى آنهاست و در نتيجه خداى سبحان از دين خود - كه بعنوان امانتى نزد مؤمنين است - دفاع مىكند . « 33 »

در تفسير آيه : « رَبُّ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما فَاعْبُدْهُ وَ اصْطَبِرْ لِعِبادَتِهِ » علّامه مىگويد : ابتداى اين آيه تعليل آيه سابق است كه مىفرمايد : « لَهُ ما بَيْنَ

( 32 ) - الميزان : 2 / 279 ، بقره : 3 ، 2 . ( 33 ) - الميزان : 14 / 383 ، حج : 38 ، 39 .