روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٣
2 - مناسبت از ديدگاه علّامه
مناسبت دانشى است ارزشمند كه بواسطه آن عقل‌ها شناخته مىشوند و منزلت كلام گوينده روشن مىگردد « 21 » و فايده اين علم ايجاد پيوندى محكم ميان اجزاى كلام است . ابن عربى ( متوفى به سال 543 هجرى قمرى ) مىگويد : ارتباط آيات قرآن با يكديگر به اينست كه همانند يك كلمه بوده و معانى منسجم و اصول منظّم داشته باشد . « 22 »
در واقع اين ارتباط به حقيقت ترتيب آيات از يك طرف و چگونگى ترتيب سوره‌ها از طرف ديگر بازمىگردد . ترتيب آيات متوقف بر كلام پيامبر اكرم ( ص ) است . اين مطلب اجماعى بوده و روايات مترادفى بر آن دلالت دارد . اين اجماع از قاضى ابو بكر باقلانى ( متوفى به سال 403 هجرى قمرى ) و مكى بن ابو طالب قيسى ( متوفى به سال 437 هجرى قمرى ) و بغوى فرّاء ( متوفى به سال 516 هجرى قمرى ) و زركشى صاحب برهان ( متوفى به سال 794 هجرى قمرى ) و ديگران نقل شده است . « 23 »
و اما روايات : از ابن زبير روايت شده است كه به عثمان بن عفان گفت : آيا آيهء : « وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً ) توسط آيه ديگرى منسوخ شده است ، كه آن را ننوشته‌اى يا بدور افكنده‌اى ؟ عثمان جواب داد : پسر برادرم ! هيچ آيه‌اى را از مكانش تغيير نمىدهم . « 24 »
همچنين مسلم از عمر بن خطاب روايت كرده كه گفت : در مورد هيچ‌چيز بيشتر از ( كلاله ) : [ خويشان از طرف مادر ] از پيامبر سؤال نكردم تا اينكه انگشتان خود را به سينه‌ام زده و فرمود : آيهء : « صيف » كه در آخر سورهء نساء است
( 21 ) - البرهان فى علوم القرآن ، تأليف : زركشى : 1 / 35 . ( 22 ) - همان كتاب : 1 / 36 . ( 23 ) - الاتقان فى علوم القرآن . تأليف : سيوطى : 1 / 211 - 216 و ن . ك : البرهان ، تأليف : زركشى : 1 / 40 به بعد . ( 24 ) - مناهل العرفان ، تأليف : زرقانى : 1 / 348 ، بقره : 240 .