روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٤

4 - « موضع علّامه دربارهء امور غيبى و مبهم در قرآن كريم »

به گونه‌اى تفسير شود كه با ساحت قدس ربوبى مناسب و سازگار باشد بدون اينكه علامه اين مصداق را تعيين كند .

2 - اين بيانات لفظى را در پرتو معناى عرفى و لغوى لفظ تفسير مىكند و در تعيين مصداق به آياتى كه ناظر و مفسّر آيات ديگر است ، استناد مىجويد بدون اينكه آن مصداق را بگونه‌اى كه ما در زندگى دنيوى بدان الفت و انس داريم ، تعيين نمايد .

درحالىكه علّامه بطور كلّى دربارهء امور مبهم كه قرآن از توضيح آنها خوددارى نموده است ، سكوت اختيار كرده و در تفسير آن خوض نمىكند . بعنوان مثال :

1 - در آيهء : « وَ جاءَ مِنْ أَقْصَا الْمَدِينَةِ رَجُلٌ يَسْعى » دربارهء مردى كه در آيه ذكر وى به ميان آمده است ، مىگويد : در اين كه اين مرد نامش و نام پدرش چه بوده است و چه شغل و حرفه‌اى داشته است نظر به اينكه دخالتى در فهم مقصود آيه ندارد ، از بحث دربارهء آن خوددارى نموديم .

چه اگر اينها در تبيين مقصود كمترين دخالتى مىداشت خداى سبحان در كلام خويش بدان اشاره مىفرمود و آن را مهمل نمىگذاشت . آنچه اهميّت دارد تدبّر در اين معناست كه اين شخص چه بهره‌اى از ايمان داشته است . « 93 »

2 - در تفسير « دابّه » در آيهء : « وَ إِذا وَقَعَ الْقَوْلُ عَلَيْهِمْ أَخْرَجْنا لَهُمْ دَابَّةً مِنَ الْأَرْضِ تُكَلِّمُهُمْ . . . » علّامه در تعيين دابّة و توصيف و كيفيّت خروج و صحبت‌هاى آن ، خود را به تكلّف نينداخته و پس از تبيين اينكه اين دابه يكى از نشانه‌هاى خارق‌العادهء خداوند مىباشد كه وعدهء آن داده شده است ، مىگويد :

« سياق آيه بهترين دليل است بر اينكه مقصود مبهم ماندن آن بوده است . « 94 »

3 - در تعيين « قائل » از ميان برادران يوسف ( ع ) در آيهء : « قالَ قائِلٌ مِنْهُمْ لا


( 93 ) - الميزان : 17 / 75 ، 76 ، يس : 20 . ( 94 ) - الميزان : 15 / 396 ، نمل : 82 .