روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٥

3 - تفسير قرآن به سنّت « 85 »

أَوْ نُنْسِها نَأْتِ بِخَيْرٍ مِنْها أَوْ مِثْلِها » كه آيه مدنى است و نيز آيهء : « سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ » كه در مكّه نازل شده است . بنابراين با وجود جمله « فلا تنسى » فراموشى دربارهء پيامبر معنا ندارد و استثناء در آيه « إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ » براى اثبات قدرت مطلق الهى است ، نظير آيهء : « خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ » « 125 »

5 - حتّى روايات تاريخى را ، هرگاه با كتاب خدا موافقت نداشت ، مردود مىشمارد .

مثلا اين روايت كه مىگويد : كهف افسوس ، همان است كه در يك كيلومترى يا در فاصله كمترى از شهر « افسوس » در تركيه واقع شده است ردّ كرده ، زيرا اوصافى كه قرآن ذكر كرده با اوصاف غار افسوس تطبيق نمىكند . خداى تعالى مىفرمايد : « وَ تَرَى الشَّمْسَ إِذا طَلَعَتْ تَزاوَرُ عَنْ كَهْفِهِمْ ذاتَ الْيَمِينِ وَ إِذا غَرَبَتْ تَقْرِضُهُمْ ذاتَ الشِّمالِ » و آيهء : « وَ هُمْ فِي فَجْوَةٍ مِنْهُ » يعنى آنها در مكان بلندى در غار قرار داشتند و آيهء : « قالَ الَّذِينَ غَلَبُوا عَلى أَمْرِهِمْ لَنَتَّخِذَنَّ عَلَيْهِمْ مَسْجِداً » . ظاهر آيه اينست كه در آنجا مسجدى بنا گرديده ، درحالىكه هيچ‌كدام از مشخصات مزبور ، در غار افسوس يافت نمىشود . « 126 »

و بدين منوال ، علّامه رواياتى را كه با نصوص قرآن متناقض است ، ردّ مىكند و آنچه را كه با قرآن كريم موافقت دارد ، مىپذيرد و در تائيد معنايى كه از آيه استفاده كرده ، مىآورد . « 127 »

در قبال اخبارى كه در فضيلت سوره‌ها وارد شده ، شديدا احتياط مىكند ، زيرا اغلب اين روايات را علماء از مجعولات مىدانند ، مانند : حديثى كه ابو عصمت نوح بن ابو مريم ملقّب به نوح جامع نقل كرده است ، هنگامى كه از او

( 125 ) - الميزان : 1 / 254 - 256 ، بقره : 106 و اعلى : 6 ، هود : 108 و تفسير طبرى : 2 / 474 . ( 126 ) - الميزان : 13 / 295 - 297 ، كهف : 17 - 21 . براى اطلاع نگاه كنيد : الميزان : 13 / 381 به بعد . ( 127 ) - الميزان : 1 / 205 ، 315 ، 9 / 22 ، 19 / 114 ، 190 .