روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ١٨٧

1 - تفسير قرآن به قرآن

استناد نموده است مانند آيه : « خَلَقَكُمْ مِنْ نَفْسٍ واحِدَةٍ » و آيهء : « يا بَنِي آدَمَ لا يَفْتِنَنَّكُمُ الشَّيْطانُ كَما أَخْرَجَ أَبَوَيْكُمْ مِنَ الْجَنَّةِ » و اين آيه كه از قول شيطان مىگويد : « لَئِنْ أَخَّرْتَنِ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لَأَحْتَنِكَنَّ ذُرِّيَّتَهُ إِلَّا قَلِيلًا » .

« 30 » ج - در پاره‌اى از موارد با استفاده از برخى آيات ، معنائى را توضيح داده و مقصود آيه را تبيين مىنمايد :

1 - در آيه : « إِلى رَبِّكَ يَوْمَئِذٍ الْمُسْتَقَرُّ » ( 12 / قيامت ) با استناد به بعضى آيات ، استقرار در روز قيامت را تنها بسوى خداوند سبحان دانسته و بنابراين ، محلّ استقرارى جز او نيست و پناهگاهى جز او وجود ندارد تا بتوان بدان پناه برد و از عذاب الهى در امان ماند . اين مطلب از آيات ذيل استفاده مىشود . مىفرمايد :

« يا أَيُّهَا الْإِنْسانُ إِنَّكَ كادِحٌ إِلى رَبِّكَ كَدْحاً فَمُلاقِيهِ » و آيهء : « إِنَّ إِلى رَبِّكَ الرُّجْعى » و آيهء : « أَنَّ إِلى رَبِّكَ الْمُنْتَهى » و آيهء : « كُلُّ شَيْءٍ هالِكٌ إِلَّا وَجْهَهُ لَهُ الْحُكْمُ وَ إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ » « 31 »

2 - در تفسير آيهء : « وَ أَنْجَيْنَا الَّذِينَ آمَنُوا وَ كانُوا يَتَّقُونَ » ( 53 / نمل ) علّامه چنين مىگويد : در اين آيه : مؤمنين را بشارت داده كه اهل نجات هستند و بدنبال آن فرموده : « وَ كانُوا يَتَّقُونَ » زيرا تقوا همانند سپرى براى ايمان است چنان كه قرآن مىفرمايد : « وَ الْعاقِبَةُ لِلْمُتَّقِينَ » « وَ الْعاقِبَةُ لِلتَّقْوى » « 32 »

3 - گاهى براى توضيح معناى آيه‌اى با استناد به تعدادى آيات ديگر ، بعضى از اشكالات را پاسخ مىدهد . در بحث پيرامون اهل اعراف در آيهء : « وَ عَلَى الْأَعْرافِ رِجالٌ يَعْرِفُونَ كُلًّا بِسِيماهُمْ وَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَيْكُمْ لَمْ يَدْخُلُوها وَ هُمْ يَطْمَعُونَ » ( 46 / اعراف ) ؛ از ظاهر آيه و آيات بعدى استفاده كرده كه اهل اعراف با بهشتىها صحبت كرده و آنان را با درودهاى بهشتى تحيت

( 30 ) - ن . ك : الميزان : 4 / 135 و نساء / 1 ، زمر / 6 ، اعراف / 27 ، اسراء / 62 . براى اطلاع بيشتر ن . ك : الميزان : 8 / 121 - 127 ، 12 / 7 ، 17 / 296 . ( 31 ) - الميزان : 20 / 105 - 106 ، انشقاق : 6 ، علق : 8 ، نجم : 42 ، قصص / 88 . ( 32 ) - الميزان : 15 / 375 ، اعراف : 128 ، طه : 132 و الميزان : 15 / 129 .