روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ١٨٤

1 - تفسير قرآن به قرآن

استوارى كه بر آن قرار گرفته ، تكيه كرده يا با آن ارتباط پيدا كند . بعنوان مثال :

كسى كه بخواهد چيزى را به طرف خود جذب كرده يا از خود دور كند يا چيز سنگينى را حمل كرده يا آن را بپادارد ، قبلا پاى خود را در زمين محكم مىكند و سپس آنچه مىخواهد انجام مىدهد . بدنبال آن مىافزايد : اين مطلب در امور معنوى ، مانند اعمال روحى انسان صادق است . مثلا موفقيّت در عبوديّت ، متوقف است بر اداى حقّ تقوى و اجتناب از محارم اللّه ، كه پايگاهى متين و استوار است ، به ويژه در رسالت‌هايى كه آن‌چنان سنگين است كه انسان نمىتواند آن را بر دوش بكشد ، مگر اينكه بر اساس ثابت تكيه زند و بواسطه هواى نفس نمىتواند آن را بپادارد . همچنان‌كه خداى تعالى در مورد قرآن كريم آن را ذكر كرده و مىفرمايد : « إِنَّا سَنُلْقِي عَلَيْكَ قَوْلًا ثَقِيلًا » و آيهء : « لَوْ أَنْزَلْنا هذَا الْقُرْآنَ عَلى جَبَلٍ لَرَأَيْتَهُ خاشِعاً مُتَصَدِّعاً مِنْ خَشْيَةِ اللَّهِ . . . » و آيهء « إِنَّا عَرَضْنَا الْأَمانَةَ عَلَى السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ الْجِبالِ فَأَبَيْنَ أَنْ يَحْمِلْنَها وَ أَشْفَقْنَ مِنْها » . در امر گرفتن تورات توسط موسى ( ع ) خطاب بوى مىفرمايد : « فَخُذْها بِقُوَّةٍ وَ أْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِها » و خطاب به بنى اسرائيل مىفرمايد : « خُذُوا ما آتَيْناكُمْ بِقُوَّةٍ » و خطاب به يحيى ( ع ) مىفرمايد : « يا يَحْيى خُذِ الْكِتابَ بِقُوَّةٍ » و بدنبال آن مىافزايد كه خداى تعالى بما خبر مىدهد كه برپا داشتن دين خدا جز براى كسى كه هدايت يافته باشد ، ميسّر نيست و كسى شايستگى هدايت ندارد مگر اينكه متّصف به انابه ( : گريه و زارى به درگاه خداوند ) باشد ، انابه‌اى كه همانا ارتباط با خدا و عدم انقطاع از وى و رجوع پى در پى به درگاه خداست . « اللَّهُ يَجْتَبِي إِلَيْهِ مَنْ يَشاءُ وَ يَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ يُنِيبُ » . بنابراين معناى آيه - از نظر علّامه - چنين است : اهل كتاب فاقد پايگاهى هستند تا با تكيه بر آن دين خدا را بپادارند ، دينى كه آن چنان سنگين و نيرومند است كه حمل آن براى هر انسانى ميسّر نيست و اين معناى « لَسْتُمْ عَلى شَيْءٍ » مىباشد . « 24 »

( 24 ) - الميزان : 6 / 64 - 66 ؛ زمر : 5 و حشر : 21 و احزاب : 72 و اعراف : 145 و بقره : 63 و مريم : 12 و شورى : 13 .