روش علامه طباطبايى در تفسير الميزان ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

فصل اول : « نگاهى به شيوه مفسّران »

تقييد و عموم و خصوص مىباشد و از اين قبيل است : قصّه حضرت موسى و فرعون كه در بعضى از آيات بطور مختصر و در آيات ديگر به صورت مفصّل و مشروح آمده است . اجمال آيهء : ( أُحِلَّتْ لَكُمْ بَهِيمَةُ الْأَنْعامِ إِلَّا ما يُتْلى عَلَيْكُمْ . . . ) « 13 » توسط آيه :

( حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَ الدَّمُ وَ لَحْمُ الْخِنْزِيرِ وَ ما أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ وَ الْمُنْخَنِقَةُ وَ الْمَوْقُوذَةُ . . . ) « 14 » تبيين گشته است و نيز عموم آيه : ( مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً يُجْزَ بِهِ ) « 15 » توسط آيهء ( وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ ) « 16 » تخصيص خورده است .

2 - نبى اكرم ( ص ) : اصحاب از پيامبر اكرم ( ص ) آنچه را شنيده بودند حفظ مىكردند . زيرا پيامبر ( ص ) آنچه را بر اصحاب پوشيده بود ، آشكار مىساخت . « 17 »

3 - اجتهاد : هنگامى كه اصحاب از قرآن و حديث نبوى چيزى براى فهم قرآن نمىيافتند ، به اجتهاد و رأى شخصى روى مىآوردند و در اين زمينه از نيروى فهم و ادراك خويش و وضع لغت و اسرار آن ، آشنايى با عادات عرب و اوضاع و احوال يهود در آن زمان ، استمداد مىجستند .

از ابن عبّاس نقل شده است كه تفسير آيهء : ( إِنَّمَا النَّسِيءُ زِيادَةٌ فِي الْكُفْرِ ) اينست كه : يك سال حرمت ماه حرام را ناديده مىانگارند و جدال را جايز مىدانند و سال ديگر ، حرمت آن را پاس مىدارند . « 18 »

از ابى جحيفه روايت شده است كه گفت : از علىّ بن ابى طالب ( ع ) پرسيدم : آيا كتابى داريد ؟ فرمود : بجز كتاب خدا ، يا دركى كه به انسان داده شده يا آنچه در اين صحيفه موجود است ، كتاب ديگرى ندارم . پرسيدم : در اين صحيفه

( 13 ) - مائده : 1 . ( 14 ) - مائده : 3 . ( 15 ) - نساء : 123 . ( 16 ) - شورى : 30 . ( 17 ) - ن . ك : مثالهاى صفحات : 134 - 135 - 136 همين كتاب . ( 18 ) - تفسير طبرى : انتشارات دار النشر للجامعات المصريّه ؛ 14 / 245 و توبه : 37 .