لغات در تفسير نمونه ( فارسى ) — الصفحة ١٠٦
[ بَكَّه : ]
دست آوردن چيزى است ، ولى غالباً به كوشش‌هايى گفته مىشود كه براى غصب حق ديگران است و لذا مفهوم آن غالباً با مفهوم ظلم و ستم مساوى است .
روشن است توصيف « بَغْى » ، به « غَيْرِ الْحَقّ » از قبيل توضيح و تأكيد روى معناى « بَغْى » است .
اما در ريشهء اصلى لغوى آن « درخواست تجاوز و انحراف از خط ميانه ، و تمايل به افراط و تفريط » ذكر كرده‌اند ؛ خواه به اين درخواست جامهء عمل پوشيده شود يا نه .
گاه در « كميّت » چيزى است و گاه در « كيفيت » ؛ و به همين مناسبت غالباً به معناى ظلم و ستم به كار مىرود . گاهى نيز به معناى هر گونه « طلب و تقاضا » هر چند امر خوب و شايسته‌اى باشد ، آمده است .
لذا « راغب » در « مفردات » ، « بَغْى » را به دو شعبه تقسيم مىكند ؛ « ممدوح » و « مذموم » كه اولى ، تجاوز از حد عدالت ، و رسيدن به احسان و ايثار و تجاوز از واجبات و رسيدن به مستحبات است ؛ و دومى ، تجاوز از حق و تمايل به باطل يا مشتبه است . « 1 »
[ بُقْعَه : ]
[ بُقْعَه : ]
« فِي الْبُقْعَةِ الْمُبارَكَةِ »
« بُقْعَه » به معناى قطعه زمينى است كه نسبت به اطرافش مشخص است . « 2 »
[ بَقِيَّة : ]
[ بَقِيَّة : ]
« أُولُوا بَقِيَّةٍ يَنْهَوْنَ »
« بَقِيَّة » به معناى باقيمانده است . « 3 »
[ بُكْرَةً : ]
[ بُكْرَةً : ]
« بُكْرَةً عَذابٌ مُّسْتَقِرٌّ »
تعبير به « بُكْرَةً » ( آغاز روز ) به خاطر اين است كه « صَبَّحَهُم » معناى گسترده‌اى دارد كه تمام صبح را در بر مىگيرد ، در حالى كه منظور ، آغاز صبح است . آيا اين ماجرا در آغاز طلوع فجر بوده ؟ يا آغاز طلوع آفتاب ؟
دقيقاً معلوم نيست ، ولى شايد تعبير « بُكْرَةً » ، بيشتر مناسب آغاز طلوع آفتاب باشد . « 4 »
[ بُكْم : ]
[ بُكْم : ]
« الصُّمُّ الْبُكْمُ الَّذينَ لَايَعْقِلُونَ »
« بُكْم » جمع « ابْكَم » به معناى لال است . « 5 »
[ بَكَّه : ]
[ بَكَّه : ]
« لَلَّذي بِبَكَّةَ مُبارَكاً »
« بَكَّه » در اصل از مادّهء « بكّ » ( بر وزن فك ) به معناى « ازدحام و اجتماع » است ؛ و اين كه به خانهء كعبه يا زمينى كه خانهء كعبه در آن ساخته شده « بكّه » گفته‌اند به خاطر ازدحام و
( 1 ) . اعراف ، آيهء 33 ( ج 6 ، ص 191 ) ؛ يونس ، آيهء 90 ( ج 8 ، ص 457 ) ؛ شورى ، آيهء 14 ( ج 20 ، ص 405 ) ( 2 ) . قصص ، آيهء 30 ( ج 16 ، ص 87 ) ( 3 ) . هود ، آيهء 116 ( ج 9 ، ص 331 ) ( 4 ) . قمر ، آيهء 38 ( ج 23 ، ص 75 ) ؛ انسان ، آيهء 25 ( ج 25 ، ص 378 ) ( 5 ) . انفال ، آيهء 22 ( ج 7 ، ص 156 )