چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — الصفحة ١٤٥

آيات 12 تا 16 سورهء احزاب :

پذيراى شهادت در راه خدا ، به سرعت تسليم مىشوند و تغيير مسير مىدهند .

بنابراين ، منظور از كلمهء « فتنه » در اينجا همان شرك و كفر است ( همانگونه كه در آيات ديگر قرآن ، از قبيل آيهء 193 سورهء بقره آمده است ) .

ولى بعضى از مفسّران احتمال داده‌اند كه مراد از « فتنه » در اينجا جنگ بر ضدّ مسلمانان است كه اگر به اين گروه منافق پيشنهاد شود ، به زودى اين دعوت را اجابت كرده و با فتنه جويان همكارى مىكنند .

امّا اين تفسير با ظاهر جملهء « وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطارَهَا » ( اگر از اطراف بر مدينه هجوم آورند . . . ) سازگار نيست ، و شايد به همين دليل اكثر مفسّران همان معناى اوّل را انتخاب كرده‌اند .

* * * سپس قرآن ، اين گروه منافق را به محاكمه مىكشد و مىگويد : « آنها قبلًا با خدا عهد و پيمان بسته بودند كه پشت به دشمن نكنند ، و بر سر عهد خود در دفاع از توحيد و اسلام و پيامبر بايستند ؛ مگر آنها نمىدانند كه عهد الهى مورد سؤال قرار خواهد گرفت و آنها در برابر آن مسئولند ( وَلَقَدْ كَانُوا عَاهَدُوا اللَّهَ مِنْ قَبْلُ لَايُوَلُّونَ الْأَدْبَارَ وَكَانَ عَهْدُ اللَّهِ مَسْئُولًا ) ! »

بعضى گفته‌اند : منظور از اين عهد و پيمان همان تعهّدى است كه طايفهء « بنى حارثه » در روز جنگ احد با خدا و پيامبر كردند ، در آن هنگام كه تصميم به مراجعت از ميدان گرفتند و بعد پشيمان شدند ، عهد بستند كه ديگر هرگز گِرد اين امور نروند ، امّا همان‌ها در ميدان جنگ احزاب باز به فكر پيمان شكنى افتادند .

بعضى نيز آن را اشاره به عهدى مىدانند كه در جنگ بدر و يا در عقبهء قبل از هجرت پيامبر ، با آن حضرت بستند .

ولى به نظر مىرسد كه آيهء فوق مفهوم وسيع و گسترده‌اى دارد كه هم اين عهد و پيمان‌ها و هم ساير عهد و پيمان‌هاى آنها را شامل مىشود .

اصولًا هركسى ايمان مىآورد و با پيامبر صلى الله عليه و آله بيعت مىكند اين عهد را با او بسته كه