چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — الصفحة ١٢٦

توبه كاران :

گروهى از مسلمانان گناهكار ، كه اقدام به « توبه » و جبران اعمال سوء خود كردند ، اشاره مىكند و مىفرمايد : « گروه ديگرى از آنها به گناهان خود اعتراف كردند ( وَآخَرُونَ اعْتَرَفُوا بِذُنُوبِهِمْ ) » .

« و اعمال صالح و ناصالح را به هم آميختند ( خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحاً وَآخَرَ سَيِّئاً ) » .

پس از آن مىافزايد : « اميد مىرود كه خداوند توبهء آنها را بپذيرد - و رحمت خويش را به آنان بازگرداند ( عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ ) » .

« زيرا خداوند آمرزنده و مهربان است - و داراى رحمتى وسيع و گسترده ( إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَّحِيمٌ ) » .

تعبير به « عَسى » در آيهء فوق ، كه معمولًا در موارد اميدوارى و احتمال پيروزى ، توأم با احتمال عدم پيروزى به كار مىرود ، شايد به خاطر آن است كه : آنها را در ميان بيم و اميد ، و خوف و رجاء ، كه دو وسيلهء تكامل و تربيت است ، قرار دهد . اين احتمال نيز وجود دارد كه : تعبير به « عَسى » اشاره به اين باشد كه : علاوه بر توبه و ندامت و پشيمانى ، بايد در آينده ، كارهاى ديگرى را انجام دهند ، و گذشته را با اعمال نيك خود جبران نمايند .

ولى با توجّه به اين كه ، آيه را با بيان غفران و رحمت الهى تكميل مىكند ، جنبهء اميدوارى در آن غلبه دارد .

اين نكته نيز روشن است : نزول آيه دربارهء « ابولبابه » و يا ساير متخلّفان جنگ « تبوك » ، مفهوم وسيع آيه را به آن اختصاص نمىدهد ، بلكه تمام افرادى كه اعمال نيك و بد را به هم آميخته‌اند ، و از كارهاى بد خويش پشيمانند را فرا مىگيرد .

و لذا از بعضى دانشمندان نقل شده : آيهء فوق اميد بخش‌ترين آيات قرآن است ، كه درها را به روى گنه‌كاران گشوده ، و توبه كاران را به سوى خود دعوت مىكند .

* * *