چهره منافقان در قرآن با استفاده از تفسير پر ارزش نمونه ( فارسى ) — الصفحة ١١٥

آيات 94 تا 96 سورهء توبه :

داد هيچ كس با آنها مجالست نكند و سخن نگويد و آنها كه خود را در فشار شديد اجتماعى ديدند ، در مقام عذر خواهى برآمدند ، آيات فوق نازل شد و وضع آنها را مشخّص ساخت .

به هرحال ، اين سلسله آيات همچنان پيرامون اعمال شيطانى منافقان سخن مىگويد ، و پرده از روى كارهايشان ، يكى پس از ديگرى ، بر مىدارد ، و به مسلمانان هشدار مىدهد فريب اعمال رياكارانه و سخنان ظاهراً دلپذير آنها را نخورند .

در آيهء نخست مىفرمايد : « هنگامى كه شما ( از جنگ تبوك ) به مدينه باز مىگرديد ، منافقان به سراغ شما مىآيند و عذر خواهى مىكنند ( يَعْتَذِرُونَ إِلَيْكُمْ إِذَا رَجَعْتُمْ إِلَيْهِمْ ) » .

از تعبير « يعتذرون » كه فعل مضارع است ، چنين بر مىآيد كه قبلًا خداوند پيامبر و مسلمانان را از اين موضوع آگاه كرد كه منافقان دروغگو ، به عنوان عذر خواهى ، به زودى نزد آنها خواهند آمد ، لذا طرز پاسخ‌گويى به آنها را نيز به مسلمانان تعليم داد .

در اينجا روى سخن را به پيامبرش به عنوان رهبر مسلمين كرده ، مىفرمايد :

« به منافقان بگو عذر خواهى نكنيد ، ما هرگز به سخنان شما ايمان نخواهيم آورد ( قُلْ لَّا تَعْتَذِرُوا لَن نُّؤْمِنَ لَكُمْ ) ! »

« چرا كه خداوند ما را از اخبار شما آگاه ساخته » بنابراين ما از نقشه‌هاى شيطانى شما به خوبى باخبريم ( قَدْ نَبَّأَنَا اللَّهُ مِنْ أَخْبَارِكُمْ ) .

ولى در عين حال ، راه بازگشت و توبه ، به سوى شما باز است ؛ « و به زودى خداوند و پيامبرش اعمال شما را مىبينند ( وَسَيَرَى اللَّهُ عَمَلَكُمْ وَرَسُولُهُ ) » .

اين احتمال نيز در تفسير آيه داده شده است كه منظور از اين جمله مسألهء توبه نيست ، بلكه هدف آن است كه در آينده نيز خداوند و پيامبرش ( طبق وحى الهى ) از اعمال و نقشه‌هاى شما آگاه مىشود و آنها را نقش برآب خواهد كرد ؛ ولى تفسير اوّل با ظاهر آيه سازگارتر است .

ضمناً توجّه داشته باشيد كه دربارهء اين جمله و مسألهء عرضه داشتن همهء اعمال