مشكات هدايت ( فارسى ) — الصفحة ٩٢

مبارزه با هواى نفس

شاعر مىگويد ما بت پرستان را مذمّت مىكنيم ، در حالى كه وقتى به دل خود نگاه مىكنيم بت خانه‌اى است كه در درونش انواع بت‌هاست .

« مَنْ أصْغَى إلَى نَاطِقٍ فَقَدْ عَبَدَهُ ؛ كسى كه به گوينده‌اى گوش كند ، مثل اين است كه او را عبادت مىكند » « 1 » . انسان وقتى به هواى نفس گوش مىكند در واقع او را مىپذيرد . اگر ناطق حرف خدا بزند به تحقيق اطاعت خدا كرده و اگر ناطق حرف شيطان بگويد اطاعت شيطان را كرده است .

چند نكته :

نكاتى در حديث قابل توجّه است .

1 - روايت تعبير به « إحْذِرُوا » مىكند و نمىگويد اطاعت نكنيد . بر حذر بودن به اين است كه انسان هميشه حواس خود را جمع كند تا در دام نفس نيفتد ، و اين بالاتر از اين است كه بگويد پيروى نكنيد .

2 - روايت تعبير « اعدا للرجال » دارد و به نظر مىرسد مراد از آن ، افراد باشخصيّت و با ايمان است ، يعنى براى اين افراد هم ، بزرگترين دشمن هواى نفس است و آنها بيشتر بايد از اين دشمن بترسند . تعبير معروفى كه شايد مضمون حديث باشد اين است كه :

« النَّاسُ كُلُّهُمْ هَالِكُونَ إلَّاالعَالِمُونَ وَ العَالِمُونَ كُلُّهُمْ هَالِكُونَ إلَّا الْعَامِلُونَ وَ الْعَامِلُونَ كُلُّهُمْ هَالِكُونَ إلَّاالْمُخْلَصُونَ وَ الْمُخْلَصُونَ فِى

( 1 ) بحار الأنوار ، ج 2 ، ص 94 .