مشكات هدايت ( فارسى ) — الصفحة ٦٨

برآوردن نياز دشمن

روشن است كه از نظر طبيعى تا اجزا نباشد ، كل نيست و تا افراد نباشد ، جامعه نيست ، و تا قطره‌ها نباشد ، دريا نيست ، بنابراين اصل ، اجزا و افراد است ، ولى منظور آنها اين نيست ، بلكه منظورشان يكى از اين دو چيز است :

1 - اصالت جامعه

بركات و آثار براى جمع و جامعه است و آثار فرد جزئى است و انسان‌هاى مستقل به تنهايى آثار و بركات چندانى ندارند ، بلكه آثار علمى و پيشرفت‌ها و تمدّن‌ها براى جمع است ، پس اصل به معناى پايهء پربركت و منظور از آن جماعت است .

2 - اصالت فرد

در تضادّ بين منافع فرد و جامعه اگر منافع جامعه را بخواهيم ، باعث مىشود افراد قربانى شوند .

طرفداران اصالت جامعه ، منافع جمع را مقدّم مىكنند . اسلام هم اصالة الاجتماعى است و مىگويد « يَدُاللَّهِ مَعَ الجَمَاعَةِ ؛ خداوند با جماعت است » و يا « عَلَيْكَ بِالسَّوَادِ الأعْظَمِ ؛ بر تو باد همراهى جماعت » و يا « الشّاذُ مِنَ الغَنَمِ لِلذَّئْبِ ؛ گوسفند جدا شده از گلّه نصيب گرگ است » ، پس مطابق اين تعبيرات هر چه هست در جامعه است و گاهى افراد بايد فداى جامعه شوند ؛ به عنوان مثال وقتى كيان اسلام به خطر