انيس الموحدين ( فارسى ) — الصفحة ٩٨

فصل دوّم در عصمت انبياء

دليل دوّم - آنست كه شبهه‌اى نيست كه « نبىّ » حامل نواميس الوهيّت و خازن اسرار ربوبيّت است كه امين وحى الهى و متحمّل احكام او از اوامر و نواهى و حجّت خداست بر عباد و قيّم اوست در بلاد ، و شكّى نيست كه اين مرتبه با ارتكاب معاصى جمع نمىشود . و چگونه جناب الهى شخصى را كه اعتماد به او نداشته باشد و مثل ساير مردم باشد ، امين مىكند بر اين امور عظيمه .

بلى ؛ گاهى غافل بىشعور كه جاهل است به بواطن امور ، شخصى را كه

خداوند صادر نمىشود ، پس لطف از باب « حكمت » بر خدا لازم است تا « قبح » لازم نيايد و صدور « قبح » از خدا محال است . براى لزوم لطف دو وجه است : اول : خداوند تعالى خودش در « قرآن مجيد » و فرقان عظيم در چند مورد از آن خبر داده و فرموده : « اللَّهُ لَطِيفٌ بِعِبادِهِ » ، و فرموده : « هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحِيمُ » و فرموده : « وَ إِنَّ رَبَّكَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ » ، و فرموده : « وَ لَوْ لا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَ رَحْمَتُهُ ما زَكى مِنْكُمْ مِنْ أَحَدٍ أَبَداً » ، و فرموده : « كَتَبَ رَبُّكُمْ عَلى نَفْسِهِ الرَّحْمَةَ » ، و غير از اينها از آيات شريفه ؛ و تخلّف در خبرهاى خداوندى محال است ، پس لطف به مقتضاى اخبار بارى تعالى لازم است قطعا . دوم : خلقت انسان بالضروره براى غرضى است و آن رسانيدن اوست بر منافع دنيويّه و اخرويّه ، و آنچه اشاعره گفته‌اند كه : « افعال اللّه تعالى غير معلّل به اغراض است » ، مدّعاى آنها را نصّ صريح قرآنى دفع مىكند كه فرموده : « وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ » ، و فرموده : « أَ فَحَسِبْتُمْ أَنَّما خَلَقْناكُمْ عَبَثاً » ، پس لا بدّ بايد مراد اشاعره غير از اين اغراض باشد و تفصيل آن در كتب مفصّلهء كلامى مذكور است . پس به مقتضاى آيات كثيره ، غرض از « خلقت انسان » و ايجاد بندگان عبارت از « اطاعت » و عبوديّت - كه اساس سعادت و ترفيع درجات مانع از فرو رفتن بر دركات است - مىباشد ؛ پس هر چه موجب حصول اين غرض است و ترك آن مانع از حصول آنست لازم مىآيد كه خداوند تعالى از باب حكمت بوجود آورد ، زيرا ترك آن لازم گرفته كه نقض غرض نمايد . و شكّى نيست كه نقض غرض از باب « لطف » محال است ، پس لطف از باب « حكمت » لازم است ( البتّه به نحوى كه از آن التجاء و اضطرار لازم نيايد و لذا لازم نيست كه بندگان را اكراه بر اطاعت امام ( ع ) نمايد ، و بايد در اين مورد امر خداوندى را به حضرت موسى و هارون ( ع ) كه نزد فرعون بروند : فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً ، و با او به نرمى حرف بزنند شايد او هدايت بيابد ، در مد نظر قرار داد كه شرح آن خارج از وضع اين مقام است و در رسالهء اثبات وجود امام ( ع ) در هر زمان توضيح داده‌ام ) .