أصل الشيعة وأصولها ( آيين ما ) ( فارسى ) — الصفحة ٨٠
بنيان‌گذاران علوم اسلامى
سيرهء پيامبر صلى الله عليه و آله و معجزات و غزوات و فضائل اخلاقى آن بزرگ پيشواى جهان اسلام را جمع آورى كردند و تصوير جالب و زنده‌اى از زندگى آن حضرت ترسيم نموده ، و در اختيار مسلمانان گذاردند .
آيا مىدانيد نخستين كسى كه از دانشمندان اسلام دست به اين اقدام برجسته زد ابان بن عثمان الاحمر تابعى ( متوفى 140 ) بود كه از اصحاب امام صادق عليه السلام محسوب مىشود ، و بعد از او هشام بن محمد بن سائب كلبى و محمد بن اسحاق مطلبى و ابومخنف ازدى « 1 » روش آن دانشمند را دنبال كردند ، و به طور كلى مىتوان گفت تمام كسانى كه در اين فن كتابى نوشته‌اند از خرمن علم و دانش آنها بهره‌مند شده‌اند .
تمام اين دانشمندان كه پايه گذاران علم تاريخ اسلام و سيره پيامبر صلى الله عليه و آله بودند از بزرگان شيعه مىباشند و اين « قولى است كه جملگى برآنند » .
بعد از اين طبقه كه مورخين بزرگ اسلام و شخصيتهاى برجسته اين فن روى كار آمدند آنها نيز همه از شيعه بودند مانند :
احمد بن محمد بن خالد برقى نويسندهء كتاب « محاسن »
نصربن مزاحم منقرى
ابراهيم بن محمّد بن سعد ثقفى
عبدالعزيز الجلودى البصرى الامامى
احمد بن يعقوب معروف به « يعقوبى » كه تاريخ مشهور او هم در نجف اشرف و هم در اروپا به چاپ رسيده است .
محمّد بن زكريا
ابوعبداللَّه حاكم معروف به « ابن البيع »
مسعودى مؤلف شهير « مروج الذهب »
( 1 ) . مؤلّفوا الشيعة ، ص 40