ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٤

دورنمايى از سلوك اخلاقى حضرت علامه رحمه اللّه از زبان آيت اللّه امينى

روز قبل از وفاتش به يكى از دوستان فرموده بود من ديگر ميل به چاى ندارم و گفته‌ام سماور را در جهان آخرت روشن كنند . ميلم به غذا نمىكشد و غذا نمىخواهم و بعد از آن هم غذا ميل نفرمود ، با كسى سخن نمىگفت و حيرت‌زده به گوشهء اتاق نگاه مىكرد . در يكى از شب‌هاى آخر عمر در خدمت او بودم در بستر نشسته بود و با چشم‌هاى نافذش به گوشهء اتاق نگاه مىكرد ولى ياراى سخن گفتن نداشت . خواستم سخن و دستورى از او بشنوم و به يادگار داشته باشم ولى چندان اميدى به پاسخ شنيدن نداشتم . عرض كردم :

براى توجه به خدا و حضور قلب در نماز چه راهى را توصيه مىفرماييد ؟

به سوى من متوجه شد و لب‌هايش حركت كرد و با آهنگى بسيار ضعيف كه با سختى شنيده مىشد فرمود :

توجه ، مراوده ، توجه مراقبه ، توجه مراوده . . .

و اين جمله را متجاوز از ده مرتبه تكرار نمود .

حضرتش در حالى اين سخن را فرمود كه به همهء امور دنيا حتى آب و غذا هم بىتوجه بود ولى از امور معنوى و ياد خدا غافل نبود .

استاد ربانى در اين دستور العمل مىخواستند بفرمايند براى حضور قلب در نماز شرط اول اين است كه نمازگزار در آغاز نماز به خدا توجه پيدا كند و متوجه باشد كه در برابر خداى بزرگ ايستاده و با او سخن مىگويد و شرط دوم اين است كه سعى كند حال توجه را نگه دارد . مراقب و مواظب نفس خويشتن باشد كه از اين حال ملكوتى انصراف پيدا نكند . آن‌قدر با نفس خويش مبارزه كند و آن قدر سعى و جديت نمايد تا توجه به خدا و حضور قلب برايش به صورت ملكه درآيد .

در آخرين شبى كه روز بعد استاد را از منزل به بيمارستان بردند ، در محضرش بوديم در حالت بىهوشى و اغما بود . بعد از ساعتى به هوش آمد و در حدود سه ربع ساعت در بستر نشست . با همان وضع سابق به گوشهء اتاق نگاه مىكرد و بعد از آن خوابيد . ما بيرون رفتيم و يكى از دوستان كه بعد از ما چند ساعت ديگر در حضور استاد باقى مانده بود مىگفت :