ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢٢

حركت جوهرى عالم ماده رو به سوى تجرد دارد

عنها فى ذاته ، صيرورة وجوده لغيره بعد ما كان لنفسه ، و هو محال بالضرورة .

و اعلم أنّ المسألة و إن عقدت في تجرّد الصورة الجسميّة ، لكنّ الدليل يجري في كلّ صورة في إمكانها أن يلحقها كمالات طارئة .

و سيأتى في بحث الحركة الجوهريّة أنّ الجوهر المادّيّ متحرّك في صورها ، حتّى يتخلّص إلى فعليّة محضة لا قوّة معها ، و ذلك باللبس بعد اللبس ، لا بالخلع و اللبس ؛

بيرون از ذات بر جسم عارض مىشود ؛ زيرا ] معناى عروض نيازمندى بر جسم در اثر عوامل بيرونى ، پس از غناى ذاتى جسم از مادّه ، تبديل وجود « لنفسهء جسم » به وجود « لغيره » مىباشد ، و اين [ انقلاب در ذات است و ] بالضروره محال مىباشد .

تذكر

تذكر

مسألهء مورد بحث ، [ يعنى مسألهء عدم انفكاك صورت جسمى از هيولا ، ] اگرچه دربارهء خصوص صورت جسمى منعقد شده است ، امّا دليل مذكور در همهء صورت‌هايى كه امكان دريافت كمال‌هاى جديد را دارا مىباشند ، جارى مىشود ، [ و اثبات مىكند كه آنها نيز هرگز از هيولا جدا نمىشوند ] .

حركت جوهرى عالم ماده رو به سوى تجرد دارد

حركت جوهرى عالم ماده رو به سوى تجرد دارد

در بحث حركت جوهرى خواهد آمد كه جوهر مادّى در بستر صورت‌هاى خود در حال حركت است ، تا آن‌كه به فعليت محض برسد و فاقد هر قوه‌اى گردد . و اين حركت به صورت « لبس بعد اللبس » است نه به صورت « خلع و لبس » . [ يعنى مادّه در حركت جوهرى خود كمالات را يكى پس از ديگرى دريافت مىكند ، و كمالى روى كمال ديگر مىآيد ، نه آن‌كه كمالى را از دست بدهد و كمال ديگرى را جايگزين آن كند . و اين حركت تكاملى همچنان ادامه مىيابد تا آن‌كه جوهر مادّى تمام كمالاتى را كه مىتواند كسب كند ، بالفعل واجد شود ، و در اين‌جاست كه فاقد هرگونه قوه‌اى مىشود و در نتيجه از مادّه كه محل قوا و استعدادهاست ، مجرد خواهد شد . ]