ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٦٨
اشاره به پاره‌اى از نظرات قائلين به اولويّت
تفيدها العلّة الخارجة . و كلّ من القسمين إمّا كافية في وقوع المعلول ، و إمّا غير كافية .
و نقل عن بعض القدماء أنّهم اعتبروا أولويّة الوجود في بعض الموجودات ، و أثرها أكثريّة الوجود ، أو شدّته و قوّته ، أو كونه أقلّ شرطا للوقوع ؛ و اعتبروا أولويّة العدم في بعض آخر ، و أثرها أقلّيّة الوجود ، أو ضعفه ، أو كونه أكثر شرطا للوقوع .
و نقل عن بعضهم اعتبارها في طرف العدم بالنسبة إلى طائفة من الموجودات فقط .
و نقل عن بعضهم اعتبار أولويّة العدم بالنسبة إلى جميع الموجودات الممكنة ،
1 . اولويّت كافى ، يعنى اولويّتى كه براى وقوع و تحقق معلول كفايت مىكند . [ و با بودن آن ، تحقق معلول بر چيز ديگرى توقف ندارد . ]
2 . اولويّت غير كافى ، [ يعنى اولويّتى كه براى تحقق معلول كافى نيست . ]
اشاره به پاره‌اى از نظرات قائلين به اولويّت
اشاره به پاره‌اى از نظرات قائلين به اولويّت
از برخى از پيشينيان نقل شده است كه آنها وجود بعضى از موجودات را اولى از عدمشان مىدانستند . به عقيدهء ايشان اثر اين اولويّت [ و نشانه‌اش ] اكثر بودن وجود ، شدت وجود ، قوّت وجود ، و يا كمتر بودن شروط تحقق اين دسته از اشيا نسبت به اشياى ديگر است . آنها همچنين عدم بعضى از اشيا را اولى از وجودشان مىدانستند .
در نظر آنها اثر اين اولويّت [ و نشانه‌اش ] اقل بودن وجود ، ضعف وجود و يا بيشتر بودن شروط تحقق اين اشيا نسبت به اشياى ديگر است .
گروه ديگرى از ايشان ، آن‌گونه كه نقل شده ، عدم فقط برخى از موجودات را اولى از وجودشان مىدانستند ، [ مانند موجوداتى كه وجودشان تدريجى و گذراست ، مثل صداها . ]
و دستهء ديگرى از ايشان ، آن‌طور كه نقل شده ، عدم همهء موجودات ممكن را اولى از وجودشان مىدانستند ، زيرا عدم آسان‌تر تحقق مىيابد . [ شىء براى آن‌كه