ترجمه و شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٢٢٨

تنبيه سوم : موادّ سه‌گانه اختصاص به هليات بسيطه ندارند

تنبيه آخر :

الجهات الثلاث المذكورة لا تختصّ بالقضايا التي محمولها الوجود ، بل تتخلّل واحدة منها بين أيّ محمول مفروض نسب إلى أيّ موضوع مفروض ، غير أنّ الفلسفة لا تتعرّض منها إلّا لما يتخلّل بين الوجود و عوارضه الذاتيّة ، لكون موضوعها الموجود بما هو موجود .

تنبيه سوم : موادّ سه‌گانه اختصاص به هليات بسيطه ندارند

تنبيه سوم : موادّ سه‌گانه اختصاص به هليات بسيطه ندارند

جهات سه‌گانهء ياد شده [ يعنى وجوب ، امكان و امتناع ] به [ هليات بسيطه يعنى ] قضايايى كه محمول در آنها وجود است ، اختصاص ندارند ؛ بلكه [ شامل هليات مركبه نيز مىشوند . زيرا هر محمولى به هر موضوعى نسبت داده شود ، آن نسبت از سه حال بيرون نيست : يا به نحو وجوب است يا به نحو امتناع است و يا به نحو امكان . و به بيان ديگر : ] هرگاه محمولى به موضوعى نسبت داده شود و بر آن حمل گردد - آن موضوع و محمول هرچه باشند - يكى از جهات سه‌گانهء ياد شده ميان آنها متخلل مىباشد .

البته فلسفه ، چون موضوعش موجود مطلق است ، از وجوب ، امكان و امتناع تنها متعرض آنهايى مىشود كه ميان وجود و عوارض ذاتىاش متخلل مىگردند .

[ بنابراين ، مقصود از وجوب ، امكان و امتناع در فلسفه ، تنها وجوب وجود ، امكان وجود و امتناع وجود است ؛ بر خلاف منطق كه نظر به محمول خاصى ندارد و دربارهء مطلق قضايا بحث مىكند . ]