حديقة الشيعة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٤

دلايل موافقان انتساب حديقة الشيعة به اردبيلى

دلايل موافقان انتساب حديقة الشيعة به اردبيلى

دلايل موافقان انتساب حديقة الشيعة به اردبيلى

يكى از راههاى مطمئن براى شناسايى نويسندهء واقعى كتاب ، همان شواهد و قرائنى است كه در خود كتاب آمده است ، و لو قرينه‌اى كوچك باشد . اين قويترين دليل و مدرك در صحت انتساب كتاب مىتواند به شمار آيد . حتى اين معيار در نسخه‌شناسى جايگاه بسزايى دارد . محدث نورى در دفاع از حديقة الشيعة اين روش را برگزيده و چهار مورد از ارجاعات در حديقة الشيعة را مشخص كرده است . « 1 » همچنين شهيد ثقة الاسلام تبريزى در مرآة الكتب دلايل محدث نورى را آورده و دو مورد هم بر آن ارجاعات افزوده و آنها را به شش مورد رسانده « 2 » و صحت انتساب كتاب به اردبيلى را تقويت كرده است .

با بررسى كه در حديقة الشيعة شد ، معلوم گرديد كه مقدس اردبيلى در چهارده مورد به كتابهاى خود ارجاع داده « 3 » و اگر سه مورد ذكر و ارجاع به جلد اول حديقة الشيعة را - كه فعلا اطلاعى از اين كتاب در دست نيست - ضميمهء اين موارد بكنيم ، « 4 » و دو مورد را كه مقدس اردبيلى در حديقة الشيعة به اسم خود تصريح نموده ، « 5 » جزو اين شواهد بياوريم ، جمعا اين قرائن به نوزده مورد قابل توجه مىرسد . البته مخالفان حديقة الشيعة براى توجيه اين ارجاعات دلايلى آورده‌اند ، ولى همانطور كه پيشتر گفتيم ، آنها با قرائن خود كتاب سازگارى ندارد و مخدوش است . به هر حال آن ارجاعات از اين قرار است :

« اثبات واجب » : ص 3 ، 7 ، 36 ؛ « رساله » : ص 27 ، 479 ، 480 ؛ « رسالهء فارسيه » :

ص 764 ، 781 ؛ كتاب اثبات واجب اردبيلى دربارهء اثبات اصول دين و عقايد شيعه است و چنان كه از ارجاع مطالب به دست مىآيد ، منظور از « رساله » و « رسالهء فارسيه » در حديقة الشيعة ، همين كتاب اثبات واجب است . بدين ترتيب موارد ارجاع به اثبات واجب به هشت

( 1 ) - « مستدرك الوسائل » ، چاپ سه جلدى ، ج 3 ، ص 394 ( 2 ) - « مرآة الكتب » ، ج 2 ، ص 194 ( 3 ) - حديقة الشيعة ، ص 7 ، 12 ، 40 ، 52 ، 81 ، 639 ، 641 ، 746 ، 789 ، 792 ، 797 ، 990 ، 1006 ، 1028 . ( 4 ) - همان ، ص 425 ، 740 ، 801 ( 5 ) - همان ، ص 510 ، 802