كشف المحجة لثمرة المهجة ( فانوس ) ( فارسي ) — الصفحة ٤٠

[ در شناخت خداى تعالى ]

او را كيفيتى نيست تا بوسيله آن ادراك شود . پس حقيقت حضرتش را چگونه توان دريافت ؟ عقل و روان و نفس بشر پرتوى از آثار حق تعالى است با اينكه انسان پيوسته با روان و عقل و نفس خويش دمخور و مصاحب است . با اين همه هيچ خردمند و دانشمندى از حقيقت آنها آگاه نيست . پس چگونه مىتوان به رازهاى پى برد كه مؤثّر حقيقى براى وصول به آن راز راهى نيافريده است ، مؤثرى كه همه ارباب خرد از وصف او درمانده‌اند و به ناتوانى خود در اين عرصه بىانتها اعتراف دارند .

بخش 41

و اى فرزند ، اگر كسى بگويد كه اين جهان از علت موجب و غير مختار پديد آمده است بدان كه سخنى ياوه ، و حاصل از منشأ نادانى است .

اينك ، با بيانى روشن ، مختار بودن علت واقعى را آنسان ثابت مىكنم كه تو و هر صاحبدل و بيناى علم نظر در آن ترديدى روا نداشته باشيد .

تو در ضمير خود احساس مىكنى كه يكى از آثار خدائى - جلّ و علا - و داراى اختيارى . پس اگر آفريننده تو مختار نبود كسى كه از و صادر شده است نيز مانند او مختار نبود . ( 1 ) و اين حجت قاطع است .

( 1 ) ذات نايافته از هستى بخش كى تواند كه بود هستى بخش !