ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥١
ابطال قول به اشتراك لفظى وجود
منشأ خطاى طرفداران اشتراك لفظى وجود
منشأ خطاى طرفداران اشتراك لفظى وجود
منشأ رواج قول به اشتراك لفظى وجود در ميان متكلمان ، فرق نگذاشتن ميان ويژگىهاى مفهوم و مصداق ، و آميختن آن‌دو با يكديگر است . گروه اول - يعنى كسانى كه گفته‌اند : وجود ، بر هر ماهيتى كه اطلاق شود به معناى همان ماهيت مىباشد - پنداشته‌اند كه اگر « وجود » در همهء موارد به يك معنا باشد - يعنى مفهوم وجود ، واحد باشد - لازمه‌اش آن است كه وجود خارجى علت و وجود خارجى معلول نيز همسان باشند ، يعنى مصداق وجود هم يكى باشد . آن‌گاه گفته‌اند : چون وجود علت و وجود معلول يكسان نيستند ، و وجود علت حتما قوىتر و شديدتر از وجود معلول مىباشد ، وجود ، در موارد گوناگون ، داراى معانى مختلفى مىباشد و بنابراين ، مشترك لفظى ميان اشيا است .
گروه دوم نيز پنداشته‌اند كه اگر « وجود » بر واجب و ممكن ، با يك معنا اطلاق شود ، لازم مىآيد كه وجود واجب و وجود ممكن ، همسان باشند ، درحالىكه وجود واجب قابل مقايسه با وجود هيچ‌يك از ممكنات نيست : « ليس كمثله شىء » .
آن‌گاه نتيجه گرفته‌اند كه وجود ، مشترك لفظى ميان واجب و ممكن است .
در پاسخ به ايشان بايد گفت : اشتراك در مفهوم ، مستلزم همسان بودن مصاديق آن مفهوم نيست . بايد حساب مفهوم را از مصداق جدا ساخت . وحدت مفهوم و عدم اختلاف در آن ، دليل آن نيست كه ميان مصاديق آن مفهوم اختلافى وجود ندارد .
بنابراين ، اختلاف علت با معلول و نيز اختلاف واجب با ممكن - كه آن‌هم يك مصداق خاص از علت و معلول است - در مصداق وجود است و نه در مفهوم آن .
ابطال قول به اشتراك لفظى وجود
ابطال قول به اشتراك لفظى وجود
ادلهء سه‌گانه‌اى كه در آغاز اين فصل براى اثبات اشتراك معنوى وجود مطرح شد ، براى ابطال اين دو قول كافى است ؛ اما براى ابطال تك‌تك آنها نيز ادلهء خاصى بيان شده است .