ترجمه و شرح بداية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ١٠

فهرست مطالب

1 . امكان بالذات 310

2 . امكان بالقياس 310

تحقق امكان بالغير محال است 311

3 . ماهيت واجب الوجود همان وجود است 312

مقصود از ماهيت در عنوان فصل 313

همهء امور عرضى محتاج به علت‌اند 314

علت وجود ، تقدم وجودى بر معلول خود دارد 315

واجب تعالى « ماهيت » به معناى چيستى ندارد 315

بيانى از استاد جوادى آملى 317

منشأ انتزاع وجوب ذاتى 318

4 . واجب الوجود بالذات ، در همه ابعاد واجب الوجود است 320

5 . شىء تا واجب نگردد موجب نمىشود و اعتقاد به اولويت باطل است 322

اصل عليت 323

رابطهء ميان علت و معلول از ديدگاه حكيمان 323

رابطهء ميان علت و معلول از ديدگاه متكلمان يا نظريهء اولويّت 324

اقسام اولويّت 325

ردّ نظريهء اولويّت 326

ضرورت به شرط محمول 329

فرق ميان ضرورت به شرط محمول در اصطلاح منطق و فلسفه 330

6 . معانى امكان 332

1 . امكان خاص يا خاصّى 333

2 . امكان عام يا عامى 333

3 . امكان اخص 334

4 . امكان استقبالى 335

مناقشه در تحقق امكان استقبالى 336

سخن حكيم سبزوارى دربارهء امكان استقبالى 337

دو اصطلاح ديگر براى امكان 337

امكان وقوعى 338

فرق ميان امكان وقوعى و امكان عام 339

امكان استعدادى 340

فرق ميان امكان استعدادى و امكان ذاتى 340

فرق اساسى ميان امكان ذاتى و امكان استعدادى 342

دو نكته 344

تفاوت‌هاى ديگر ميان امكان استعدادى و امكان ذاتى 344

1 . امكان استعدادى قابل شدّت و ضعف است 344

2 . امكان استعدادى زائل‌شدنى است 345

3 . امكان استعدادى تعيّن‌دهنده است 346

فرق ميان امكان استعدادى و امكان وقوعى 347

7 . امكان ، يك اعتبار عقلى است ملازم با ماهيت 348

امكان يك اعتبار عقلى است 348

سازگارى امكان ذاتى با وجوب و امتناع غيرى و به شرط محمول 349

امكان ، لازمهء ماهيت است 350

اشاره به يك توهم و پاسخ آن 351

8 . نيازمندى ممكن به علت و منشأ آن 353

قانون عليت 354

بديهيات اوليه 354

قانون عليت از بديهيات اوليه است 355

اصلى كه قانون عليت مبتنى بر آن است 355

ملاك نياز به علت چيست ؟ 356

نظر حكيمان دراين‌باره 357

ديدگاه متكلمان در اين مسئله 357

دليل اول حكما بر اين‌كه مناط نياز به علت امكان است 357

دليل دوم 359