شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٤
خلاصهء درس بيست و پنجم
خلاصهء درس بيست و پنجم
خلاصهء درس بيست و پنجم
كيفيّت نفسانى كه متعلّق باجسام نمىباشد اگر رسوخ در نفس نداشته باشد بنام « حالّ » و اگر رسوخ نفس داشته باشد بنام « ملكه » مىنامند .
كيفيّات نفسانى ، زياد هستند و موارد مهمّ آنها نزد فلاسفه ، بقرار زير است :
1 - اراده .
2 - قدرت .
3 - علم .
4 - خلق نفسانى
لذّت و الم
خلق نيز انشعاباتى دارد و اصول اخلاقى ( انسانهائى كه سبب انجام فعلها مىباشند ) سه تا هستند :
1 - قواى شهويّه .
2 - قواى غضبيّه .
3 - عقل .
ملكه‌اى كه عامل در تمايلات نفسانى است اگر ملازم اعتدال باشد بنام « عفّت » و اگر از حالت اعتدال خارج شده ، صورت افراط به خود بگيرد در اصطلاح علم اخلاق « شره » ناميده مىشود . اگر از حالت اعتدال خارج شده ، به صورت تفريط درآيد آن را « خمود » مىنامند .
« ملكهء غضب » اگر حالت اعتدال داشته باشد آن را « شجاعت » و در طرف افراط آن را « تهوّر » و در حالت تفريط آن را « جبن » و ترس مىنامند .
ملكهء حاكم بر خير و شرّ اگر ملازم حدّ وسط و اعتدال باشد و به چيزى مشغول باشد كه واقعا سزاوار است بنام « حكمت » مىنامند و اگر در حدّ افراط باشد بنام « جربزه » و در حالت