شرح نهاية الحكمة ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧١

خلاصهء درس چهارّم :

در متن درس مطالعه نمائيد .

2 - بين مراتب وجود به ملاحظهء قياس برخى از مراتب به برخى ديگر اطلاق و تقييد وجود دارد به جهت اختلاف به شدّت و ضعف و نحو ايندو ، توضيح آن نيز در متن درس ذكر شده است .

3 - وجود داراى مراتب بوده ، اين مراتب بر يكديگر مترتّب مىباشند و تمام مراتب وجود جز مرتبهء اعلاى مراتب همه محدود بوده ، داراى حدودند و امّا مرتبّهء اعلاى وجود حدّش اين است كه حدّ ندارد . توضيح اين فرع نيز در متن درس بيان شده است .

4 - مراتب وجود هرچه تنزّل پيدا كند محدوديّت آنها زيادتر و دائرهء آنها تنگ‌تر مىشود و هر اندازه كه بالاتر رود محدوديّت آنها كمتر و وجود آنها وسيعتر مىباشد تا برسد به مرتبهء اعلاى وجود كه نهايت ندارد .

5 - متن وجود داراى دو حاشيه و دو حدّ است يك حدّ آن شدّت و حدّ ديگر آن ضعف و اين است مقصود جمعى از فلاسفه كه مىگويند وجود داراى حقيقت مشكّكه است .

6 - براى وجود به جهت اينكه داراى سعه و انبساط است سه خصوصيّت هست :

الف : خصوصيّتى به ملاحظهء حقيقت وجود كه همان عينيّت بسيط است .

ب : خصوصيّتى براى وجود به ملاحظهء مرتبه‌اى از مراتب مختلف بسيط بطوريكه ما به الامتياز در اين مرتبه به ما به الاشتراك برمىگردد .

ج : خصوصيّتى براى وجود به ملاحظهء ماهيّات كه منبعث از وجود مىباشد توضيح چند خصوصيّت بالا در متن درس ذكر شده مطالعه نمائيد .