فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٧٨٦
معناى ديگرى براى مِلْك به نقل از
در تقسيم ديگر جِدَه گاهى جدهء طبيعى است به اين معنا كه مقتضاى طبيعت شىء محيط آن احاطه است مانند احاطه پوست بر بدن . و گاهى جده غيرطبيعى است مانند احاطهاى كه مقتضاى شىء محيط نباشد مانند احاطهء كفش بر پا يا كلاه بر سر كه طبيعت آن دو چنين اقتضايى ندارد بلكه خود ما ، هيئت چنين احاطهاى را به وجود مىآوريم .
معناى ديگرى براى مِلْك به نقل از
معناى ديگرى براى مِلْك به نقل از
اسفار
متن
قال في الأسفار : « وقد يعبّر عن الملك بمقولة . . . من مقولة المضاف لا غير » انتهى .
ترجمه
صدرالمتألهين در اسفار « 1 » فرمودهاست :
« گاهى از ملك به مقولهء « له » تعبير مىشود كه يك قسم آن طبيعى است مانند وجود قوا براى نفس و يك قسم آن اعتبارى است مانند بودن اسب براى زيد . در حقيقت مقولهء ملك ( به معنايى كه مرادف با جده باشد ) با اين اصطلاح ( كه ملك به معناى مقولهء له باشد ) مغاير است ؛ زيرا مِلْك به اين معنا ( مقولهء له ) از مقولهء اضافه است نه چيز ديگر . »
شرح
صدرا در اسفار مىگويد گاهى از مِلْك به مقولهء « له » تعبير مىآورند كه آن خود بر دو قسم است . گاهى يك چيز به حكم طبيعت و تكوين از آن كسى است مانند قواى طبيعى نفس براى نفس . مثلًا قوهء متخيله يا متصرفه ، واهمه ، عاقله ، يا حس مشترك ، قواى نفس محسوب مىشوند و در تملك نفس قرار دارند . و گاهى يك چيز به حكم قرار داد از آن شخص ديگر قرار مىگيرد مانند آن كه مىگوييم اين اسب از آن زيد
( 1 ) . اسفار ، ج 4 ، ص 223