فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٦٧١

لمس شدنىها

لمس شدنىها

لمس شدنىها

متن

والملموسات : أنواع الكيفيّات المحسوسة . . . والمعروف أنّها مركّبة .

ترجمه

ملموسات انواع كيف‌هايى هستند كه توسط قوّهء حس لمس مىشوند . بسايط آنها را دوازده نوع شمرده‌اند . آنها عبارتند از حرارت ، سردى ، رطوبت ، يبوست ، نرمى ، درشتى ، چسبندگى ، شلى ، خشكى ، تر و تازگى و سنگينى و سبكى . بعضى به اينها ناهموارى و هموارى ، نفوذ ناپذيرى و نفوذپذيرى را اضافه كرده‌اند . اما معروف آن است كه اينها مركب از چيزهاى سابقند .

شرح

رطوبت را به سهولت شكل پذيرى شىء مرطوب و يبوست را به صعوبت شكل پذيرى شىء سخت معنا كرده‌اند . در هر حال قوّهء لامسهء انسان در هنگام لمس اشياء ، يكى از مفاهيم فوق را درك مىكند .

فرق بين بُلّه و رطوبت را چنين گفته‌اند كه رطوبت اقتضاى ذاتى يك شىء مانند آب مىباشد بر خلاف بُلّه كه رطوبت را از چيز ديگر گرفته است . فرق بين لزوجت و هشاشة اين است كه لَزِج چيزى است كه شكل دادن او آسان و جداسازى اجزاى او مشكل است بر خلاف هشاشه كه شكل دادن او مشكل و جداسازى اجزاى او آسان است .