فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٤٣

نظريهء شهرستانى

نظريه ذيمقراطيس

نظريه ذيمقراطيس

متن

الثالث : أنّه مركّب من أجزاء بالفعل . . . ونُسِبَ إلى ذيمقراطيس .

ترجمه

قول سوم ، جسمْ مركب است از اجزاى بالفعلِ متناهى ؛ اجزاى بسيار كوچك و سخت كه به جهت كوچكى و سختيش قبول قسمت خارجى نمىكنند ، اما قبول قسمت وهمى و عقلى مىكنند . اين قول منسوب به ذيمقراطيس است .

شرح

اين قول مانند قول اول معتقد است كه اجزاى جسم متناهى است ، لكن به جهت كوچكى و سختى آن قبول قسمت خارجى نمىكنند ، اما در قوهء وهم و عقل قبول قسمت مىكنند . پس ، اين قول انقسام وهمى و عقلى را مىپذيرد ؛ بر خلاف قول اول و دوم .

نظريهء شهرستانى

نظريهء شهرستانى

متن

الرابع : أنّه متّصل واحد كما فى الحسّ . . . ونُسِبَ إلى الشهرستانى .

ترجمه

قول چهارم اين است كه جسم آن طور كه در حس ، متصل مىنمايد در واقع هم متصل واحد است و قبول قسمت به اجزاى متناهى مىكند . اين نظريه منسوب به شهرستانى است .

شرح

در سه قول قبلى جسم ، مركب بود از اجزاى بالفعل ؛ گرچه جسم متصل مىنمود اما فى الواقع تركيب يافته بود از اجزائى كه در كنار هم چيده شده‌اند .