فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٥٢٧

تفريع بر مطلب گذشته

وجود ماهيت‌هايى كه ذاتاً مستقل و مستغنى از غير باشند راهنمايى مىكند كه اين معنا ، مشترك ميان تمام ماهيت‌هاى جوهرى است . پس اين معنا جنس براى تمام ماهيت‌هاى جوهرى مىباشد .

تفريع بر مطلب گذشته

تفريع بر مطلب گذشته

متن

ويتفرّع على ما تقدّم أنّ الشىء . . . لا يجتمعان فى شىء واحد بالبداهة .

ترجمه

از مطالب گذشته نتيجه گرفته مىشود كه شىء واحد نمىتواند هم جوهر باشد و هم عرض .

نكته‌اى كه شما را به سوى اين مطلب راهنمايى مىكند اين است كه جوهر ، وجودش لا فى موضوع است و عرض وجودش فى موضوع . و بديهى است كه اين دو وصف در شىء واحد جمع نمىگردند .

شرح

وقتى جوهر و عرض دو تعريف متقابل و جداگانه دارند طبعاً در يك موضوع جمع نمىشوند و شىء واحد نمىتواند هم جوهر باشد هم عرض . اجتماع دو وصف متقابل در شىء واحد از حيث واحد محال است . اين فرعى است كه بر مطالب گذشته مترتب است .