فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٦٣
معانى لفظ فصل
الفصل السّادسفى بعض ما يرجع الى الفصل
الفصل السّادسفى بعض ما يرجع الى الفصل
معانى لفظ فصل
معانى لفظ فصل
متن
يُستَعْملُ لَفظُ الفصل . . . الانسانىّ و يُسمّى فصلًا اشتقاقياً .
ترجمه
لفظ فصل در كلمات حكما به دو معنا استعمال مىشود : يكى در مورد أخص و أعرف لوازمى كه بر نوع ، عارض مىشود . و آنها از اين جهت ، فصل خوانده مىشوند و در تعاريف بهجاى فصلهاى حقيقى به كار مىروند ، زيرا دستيابى به فصلهاى حقيقى كه مقوم انواع هستند كار بسيار دشوارى است .
يا از آن جهت كه در لغت ، نامى كه دلالت مطابقى بر فصول كند نداريم ، مانند ناطق كه فصل انسان محسوب مىشود ؛ زيرا مراد از نطق يا تكلم است كه آن ، از جهتى ، كيف مسموع مىباشد « 1 » و يا
( 1 ) . فهو من وجهٍ كيف ؛ اينكه مىگويد « تكلّم من وجهٍ » كيف هست بدين لحاظ هست كه لفظ از آن جهت كه وجوداو وجود معناست حسب الاعتبار والفرض ممكن است كيف نباشد . مثلًا انسان ملفوظ از آن جهت كه وجود اين لفظ ، وجود معناى انسان هست حسب الاعتبار والفرض او جوهر به شمار مىرود . و از آن جهت كه عرضى است قائم به موضوع يعنى نفس انسانى ، از اينرو حقيقتاً كيف محسوب شود . پس او من وجهٍ كيف است نه مطلقاً