فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٣٠

اقوال ديگر در باب تشخص

تشخصى كه از سوى وجود مىيابد قابليت انطباق بر ديگرى را از دست مىدهد اما ماهيت با دريافت امتياز قابليت انطباق بر افراد كثير را از دست نمىدهد .

البته بعيد نيست كه تميزها كه يكى پس از ديگرى دامنهء ماهيت را محدود مىكنند ، زمينهء افاضهء وجود كه عامل تشخص و جزئيت است را فراهم كنند . مثلًا اسب به نحو كلى كه موجود نمىشود ؛ اسب اگر فى المثل سفيد بود ، عربى بود ، چه و چه بود آن وقت مىتواند موجود شود ، يعنى وجود از مبدأ اعلى به آن افاضه شود . پس ، امتيازها دامنهء ماهيت را محدود مىنمايند و زمينهء افاضهء وجود را كه عامل تشخص و جزئيت است ، فراهم مىنمايند .

اقوال ديگر در باب تشخص

اقوال ديگر در باب تشخص

متن

ويتبيّن به : أوّلًا أنّ الأعراض المشخَّصة . . . أماراتٌ للتشخّص و من لوازمه .

ترجمه

از مطالب گذشته روشن مىشود كه :

اولًا أعراض مشخصه‌اى كه تشخص را به آنها نسبت داده‌اند - بنابر ظاهر كلام بعضى - عموم اعراض هستند . و بنابر تصريح بعض « 1 » ديگر خصوص وضع و متى وايْن هست . و بنابر اظهار جمعى ديگر « 2 » خصوص زمان هست . و همين‌طور جمعى ديگر گفته‌اند « 3 » كه ( عامل تشخص ) ماده هست . ( اما ) همهء اينها امارات و لوازم تشخصند ( نه خود تشخص ) .

شرح

برخى پنداشته‌اند تمام اعراض يعنى مقولات نه‌گانه باعث تشخص موضوعات

( 1 ) . مانند شيخ الرئيس در تعليقات ر . ك : ص 107 و تعليقهء فارابى ، ص 14 - 15 ( 2 ) . شيخ اشراق ، مطارحات ، ص 334 - 335 ( 3 ) . فخر رازى ، مباحث الشرقيه ، ج 1 ، ص 76 - 77