فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٤٢١
تفسيرى نادرست از كليت مبنى بر اين‌كه كليت به جهت ضعفِ ادراكِ قوّهء عاقله است
شرح
ماهيتى كه در ذهن ، استعداد انطباق با افراد فراوان را دارد و مىتواند بر هر يك از آنها منطبق شود و بر آنها حمل گردد ، از ويژگى خاصى به نام كليت و اشتراك برخوردار است ؛ اعم از آن‌كه افراد آن ماهيت ، بالفعل در خارج باشد مانند انسان كه در خارج داراى افراد كثير است يا داراى افراد كثير نباشد مانند ماهيت مجردات كه نوع آنها منحصر در فرد واحد است .
كليت ، خصوصيتى است كه فقط در ذهن بر ماهيت عارض مىشود ؛ زيرا موجود خارجى ، ملازم با تشخص و جزئيت است و هيچ موجود خارجى نمىتواند كلى باشد هر چه موجود مىشود مشخص و متعين است - ماهيت كلى فقط در ذهن موجود است و در آن قابل انطباق بر كثيرين است گرچه بالفعل افراد كثير آن در خارج موجود نباشد همان‌گونه كه جزئيت از لوازم وجود خارجى شىء است .
تفسيرى نادرست از كليت مبنى بر اين‌كه كليت به جهت ضعفِ ادراكِ قوّهء عاقله است
تفسيرى نادرست از كليت مبنى بر اين‌كه كليت به جهت ضعفِ ادراكِ قوّهء عاقله است
متن
فما قيل : « إنّ الكلّيّة والجزئيّة . . . الدّراهم المختلفة وليس إلّا واحداً منها » .
ترجمه
گفته شده است « 1 » كه كليت و جزئيت به نحوهء ادراك ما بستگى دارد . به اين معنا كه قوّهء حسِ ما به جهتِ ادراكِ كامل خود ، وصول كامل به اشياء پيدا مىكند به طورى كه آنها از غير خود متمايز گشته ، تشخص مىيابند .
اما عقل به جهت ضعف و ناتوانى در ادراك ، از اشياء وصول سطحى دارد و يافتهء او بين امور
( 1 ) . محقق دوّانى و سيد المدققين بر اساس نقل : شوارق الالهام ، ص 164