فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٨
پاره‌اى از احكام ممتنع بالذات
الفصل الثّامن فى بعض أحكام الممتنع بالذّات
الفصل الثّامن فى بعض أحكام الممتنع بالذّات
پاره‌اى از احكام ممتنع بالذات
پاره‌اى از احكام ممتنع بالذات
متن
لمّا كان الامتناع بالذات هو ضرورة . . . من الوجوب والامتناع ممكنٌ بالذات .
ترجمه
از آن نظر كه امتناع بالذات عبارت است از ضرورت عدم ، نسبت به ذات شىء فرضى ، از اين جهت ، مقابل وجوب ذاتى است ؛ وجوبى كه عبارت است از ضرورت وجود ، نظر به ذاتِ عينىِ شىء . لذا احكامى كه درامتناع ذاتى جارى مىشود ، مقابل احكام وجوب ذاتى است .
( صدرالمتألّهين در اسفار بعد از آن‌كه مىگويد : عقل همان‌طور كه نمىتواند ، حقيقت واجب بالذات را - به خاطر غايت مجد و عظمت و كبريايى بىپايان - تعقل كند ، هم‌چنين قادر نيست كه ممتنع بالذات را به عنوان ممتنع بالذات به جهت نهايت نقص و محض بطلان ولا شيئيت او تصور كند ، چنين فرموده است :
همان‌طور كه واجب بالذات ، واجب غيرى نمىباشد هم‌چنين ممتنع بالذات ، ممتنع غيرى نيز نمىباشد . و همان‌طور كه براى يك چيز ، هم وجوب بالذات و هم وجوب بالغير يا دو وجوب بالذات