فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٧٠
در اعدام ، تمايزى نيست
اشكال و جواب
اشكال و جواب
متن
ودفع ذلك بأنّ من الجائز أن لا يطابق . . . بنيان التّصديق العلمىّ من أصله .
ترجمه
مطلب فوق ( استلزام تغيير در ذات واجب ) رد شده است به اين‌كه جايز است كه معناى انتزاع شده ، با مصداق خارجى از جميع وجوه مطابق نباشد ، بلكه با او مباين باشد .
اين سخن مردود است ، به اين‌كه تجويز مخالفت مفهوم انتزاع شده با مصداق خارجى ، سفسطه است ؛ زيرا اگر مخالفت مفهوم با مصداق جايز باشد اساس تصديقات علمى به طور كلى فرو مىريزد .
شرح
ايراد كننده مىگويد : چه لزومى دارد كه معناى انتزاع شده مطابق با مصداق خارجى خود باشد ؟ فىالمثل چه مانعى دارد كه ، زمان كه متغير است انتزاع شود از ذات واجب الوجودى كه غير متغير است .
مؤلف در جواب مىگويد : اگر مفاهيم با مصاديقى كه از آن انتزاع مىگردند مطابق نباشند پس ، هيچ يك از تصديقات علمى ما صحيح نيستند ؛ زيرا با واقعيات خود انطباق ندارد . و اين همان سخن سوفسطايىهاست كه به وجود علم و تصديق علمى ايمان ندارند .
در اعدام ، تمايزى نيست
در اعدام ، تمايزى نيست
متن
تنبيه : قد تقدّم فى مباحث العدم . . . بالحقيقة تثبيت ما يحاذيها من أحكام الوجود .
ترجمه
قبلًا در مباحث عدم گذشت كه عدم ، بطلان محض است ، شيئيت و تمايزى در آن نيست . بله ،