فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى ) — الجزء ١، الصفحة ٣٥٨
ممكن نمىتواند بدون علت ، موجود شود
الفصل السّادسفى حاجة الممكن إلى العلّةوأنّ علّة حاجته إلى العلّة هو الإمكان دون الحدوث
الفصل السّادسفى حاجة الممكن إلى العلّةوأنّ علّة حاجته إلى العلّة هو الإمكان دون الحدوث
ممكن نمىتواند بدون علت ، موجود شود
ممكن نمىتواند بدون علت ، موجود شود
متن
حاجة الممكن - أى توقّفه فى تلبّسه بالوجود . . . فخروج عن الفطرة الإنسانيّة .
ترجمه
نيازمندى ممكن - يعنى توقف او در تلبّس به وجود يا عدم به چيزى وراى ماهيت خود - از ضروريات اوليه است . به گونهاى كه تصديق به آن به چيزى بيشتر از تصور موضوع و محمول ، نياز ندارد . وقتى ما تصور مىكنيم ماهيت ممكن را و مىبينيم كه نسبت او به وجود و عدم على السّويه است و رجحان يكى از اين دو و تلبّس به آن ، متوقف به امرى وراى ماهيت است ، بىدرنگ آن اصل را ( اصل نيازمندى معلول به علت را ) تصديق مىكنيم .
پس ، اتصاف ممكن به يكى از دو وصف - يعنى وجود و عدم - متوقف بر امرى است وراى خود ، و ما آن امر را علت مىناميم . عقل سليم در اين مطلب ترديد نمىكند .
و اما قول به اتصاف ماهيت - در حالى كه او ممكنِ متساوىِ النسبه به طرفين است - به يكى از آن دو - بدون آن كه از ناحيهء خود و يا از ناحيهء ديگرى باشد - اين خروج از فطرت انسانى مىباشد .